جایگاه صنعت خودروی ایران در چهلمین سالگرد انقلاب

جایگاه صنعت خودروی ایران در چهلمین سالگرد انقلاب

55 کشوری که دارای صنعت خودرو هستند، تنها بیست کشور است و ایران در سال 1396 با تولید بیش از یک میلیون و پانصد هزار خودرو در سال، در رتبه شانزدهم جهانی تولید خودرو قرار دارد.

نخستین خودروی سواری که وارد ایران شد یک خودروی فورد بود که اوایل قرن بیستم به دستور مظفرالدین شاه قاجار از کشور بلژیک خریداری شد. این خودرو که دود زیادی از آن خارج می‌شد به کالسکه دودی معروف بود.

در سال 1281 شمسی یا 1902 میلادی مظفرالدین شاه در نخستین سفر خود به اروپا با خودرو آشنا شد و دو دستگاه رنو خرید و با خود به ایران آورد. بعد از مظفرالدین شاه فرزندش محمد علیشاه هم از این خودرو استفاده کرد تا اینکه روزی در یکی از خیابان‌های تهران مورد سوء قصد قرار گرفت. بعد از محمد علی شاه، احمد شاه یکی دو خودرو برای خود خرید و گاهی اوقات سوار آن‌ها می‌شد.

صنعت خودروسازی پیش از انقلاب

درپی گسترش شهرنشینی میزان واردات خودرو از سال 1300 هجری شمسی (1920 میلادی) افزایش یافت. اغلب خودروها در آن سال‌ها از کشورهای آمریکا و انگلیس وارد می‌شد. از اواسط دهه 1330 خودروسازی ایران ابتدا تنها با مونتاژ خودروهای خارجی و سپس با بومی کردن محصول‌های کشورهای صاحب صنعت خودرو، به ایران وارد شد؛ ابتدا سال 1338 شرکت بازرگانی جیپ و بعد از آن سال 1341 ایران خودرو و سال 1344 شرکت تولید خودرو سیتروئن فعالیت خودروسازی‌شان را شروع کردند.

بعد از پیروزی انقلاب اسلامی نام گروه ایران ناسیونال به گروه ایران خودرو تغییر یافت. درپی تعطیلی کارخانه تالبوت انگلستان گروه ایران خودرو اقدام به خرید ماشین آلات خط تولید آن کرد و از آن به بعد اکثر قطعه‌های خودرو پیکان در ایران تولید شد.

شکوفایی صنعت خودرو بعد از پیروزی انقلاب/ وابستگی به خارج کمتر شده است

انقلاب اسلامی و تحولاتی در صنعت خودرو سازی/ رتبه 16 تولید خودرو در اختیار ایران

هم اکنون 195 کشور در جهان وجود دارند که از این شمار، فقط 55 کشور صنعت خودرو قابل توجه دارند. از این 55 کشوری که دارای صنعت خودرو هستند، فط بیست کشور است که سالانه بیش از یک میلیون دستگاه خودرو تولید می‌کنند و ایران در سال 1396 با تولید بیش از یک میلیون و پانصد هزار خودرو در سال، در رتبه شانزدهم جهانی تولید خودرو قرار دارد.

صنعت خودرو در ایران، پس از صنعت نفت و گاز و پتروشیمی، سومین صنعت بزرگ کشور است که 10 درصد تولید ناخالص ملی را به خود اختصاص داده و 4 درصد کل نیروی کار کشور معادل 700 هزار نفر در این صنعت مشغول کار هستند.

هرچند در زمان پهلوی، در ایران سالانه فقط نزدیک به 35 هزار خودرو تولید می‌شد، ولی بعد از انقلاب و در دهه شصت، تولید خودرو به 161 هزار دستگاه در سال رسید؛ این در حالی است که در دهه هشتاد، صنعت خودرو ایران در جهش ناگهانی به بیش از 817 هزار دستگاه در سال 1384 رسید و سرانجام برای نخستین بار در سال 1387 از سقف یک میلیون دستگاه عبور کرد.

پنجمین صنعت خودرو در آسیا متعلق به خودروی ایرانی

صنعت خودرو در ایران چنان گسترده شد که در دهه 80 از نظر میزان رشدِ تولید در رتبه پنجم جهانی پس از چین، تایوان، رومانی و هند قرار گرفت.

سال 1386، میزان صادرات خودرو ایران، نزدیک به 500 میلیون دلار در سال بود، ولی در سال بعد، سال 1387 صادرات خودرو ایران به کشورهای خارجی با دوبرابر افزایش به یک میلیارد دلار رسید؛ همچنین از سال 1391 پلتفرم‌ها و طراحی‌های داخلی برای تولید خودرو به مرحلهٔ عمل رسیده است.

خودروی ایرانی از تولید تا صادرات به کشورهای خارجی

هر صنعتی تا جایی که به مرحله صادرات نرسد نمی‌توان موفقیت چشمگیری برای آن متصور شد، ولی خودرو یکی از صنایع بزرگ ایران بود که تا این مرحله هم پیش رفت؛ صادرات خودرو در ایران توانسته صنایع دیگری را هم تکان دهد.

امروزه نزدیک به 1200 شرکت با حدود 15 هزار کارخانه به تولید قطعات خودرو مشغول و از نظر صادرات هم، 39 کشور خارجی خریدار قطعات خودرو از ایران هستند. هم‌چنین بنا به آمار سال 1393 ده واحد تولیدی تایر در کشور مشغول به فعالیت هستند که سالانه 240 هزار تن تایر تولید می‌کنند، رقمی که 70 درصد نیاز داخلی تایر را پوشش می‌دهد. ولی به جز صنایع جانبی، دانشگاه‌ها و علوم هم درگیر صنعت خودرو شده‌اند.

با پیشرفت صنعت خودرو، رشته‌های دیگر هم به کمک این صنعت آمده و در خدمت خودروسازی قرار گرفتند؛ صنعت نانوتکنولوژی هم برای پیشرفت خودروهای ایرانی فعال شده و متخصصان این عرصه برای تولید قطعاتی مانند صندلی‌های ضد باکتری، رنگِ مقاوم در برابر خراشیدگی، شیشه‌های آب گریز، فیلترهای هوای بدون نیاز به تعویض، داشبوردهای ضدلکه و محصولاتی از این قبیل به کار می‌آیند.

خدمت رشته‌های دیگر به صنعت خودروسازی

بتازگی متخصصین نانوتکنولوژی هم چنین در سال 1390 روغن موتوری تولید کرده‌اند که فرسایش موتور، مصرف سوخت و دمای موتور را کاهش می‌دهد. از سوی دیگر هم با تولید گستردهٔ موتورهای گازسوز برای پیشگیری از آلودگی هوا، در سال 1389 ایران رتبهٔ دوم جهانی را در تولید خودروهای گازسوز به دست آورد.

از سوی دیگر محققان در حوزه‌های دیگر فعال شده و از سال 1395 پژوهش‌های علمی در ایران برای ساخت خودروهای بدون راننده هم شروع شده است. با اینکه در ایران هنوز شاهد خودروهای بدون راننده به طور متداول نیستیم، اما گروه آرین موتور سعی بر این دارد خودروهای مدرن این خودروساز ژاپنی را برای مردم ایران همگام با کشور ژاپن به راحتی در دسترس قرار دهد.

دستاوردهای بسیاری در صنعت خودروی کشور به وقوع پیوسته، ولی شاید از آن‌ها مهم‌تر استعدادهای زیادی در این صنعت است که لازمه بهره گیری از استعدادهای نخبگان صنعت خودرو، تلاش‌های خودروسازان برای جذب این افراد است؛ چندی پیش اخباری مبنی بر ساخت یک لامبورگینی در ایران منتشر شد همچنین ساخت خودروهای تولید کننده آب توسط یک جوان ایرانی که لازم است خودروسازان به این افراد بهای بیشتری بدهند.

باشگاه خبرنگاران

تازه ترين اخبار

دیدگاه بگذارید

اولین نفر باشید که دیدگاه خود را می نویسد

avatar