پایان فروش با قیمت قطعی خودرو؛ خریداران با ریسک قیمت روبهرو شدند
تغییر قواعد پیشفروش خودرو در بازار ایران
در ماههای اخیر، روند فروش خودرو در ایران با تغییرات قابل توجهی همراه شده است. تصمیمی که ابتدا با حذف حمایت قیمتی از خودروهای مونتاژی آغاز شد، اکنون به محصولات تولید داخل نیز رسیده است. در جدیدترین طرحهای فروش ایرانخودرو و سایپا، خریداران باید بخشی از مبلغ خودرو را در زمان ثبتنام پرداخت کنند، اما قیمت نهایی خودرو تنها در زمان تحویل مشخص خواهد شد.
به بیان ساده، متقاضیان اکنون وارد قراردادی میشوند که در آن بخشی از پول را چند ماه زودتر پرداخت میکنند، بدون اینکه از مبلغ نهایی خودرو در زمان تحویل اطلاع دقیقی داشته باشند. این موضوع عملاً مفهوم «فروش با قیمت قطعی» را در بسیاری از طرحهای جدید فروش تغییر داده است.
مصوبه سال ۱۴۰۰ شورای رقابت چه حمایتی از خریداران داشت؟
برای درک بهتر شرایط فعلی، باید به مصوبهای بازگردیم که شورای رقابت در مرداد سال ۱۴۰۰ تصویب کرد. این مصوبه بخشی از چارچوب قیمتگذاری خودروهای انحصاری را مشخص میکرد و در واقع نوعی حمایت حداقلی از مصرفکنندگان محسوب میشد.
بر اساس این تصمیم:
- پیشفروش تنها برای خودروهایی مجاز بود که قیمت مصوب رسمی داشته باشند.
- خودروهایی که قیمت مشخص نداشتند، امکان پیشفروش نداشتند.
- در صورت افزایش قیمت تا زمان تحویل، تنها بخش پرداختنشده خودرو مشمول افزایش قیمت میشد.
به عبارت دیگر، اگر مشتری بخشی از قیمت خودرو را به عنوان پیشپرداخت پرداخت میکرد، همان مبلغ از افزایش قیمت احتمالی در آینده مصون میماند. این سازوکار باعث میشد خریدار تا حدی در برابر تورم یا افزایش قیمتها محافظت شود.
حذف تدریجی حمایت قیمتی از خودروهای مونتاژی
در هفتههای اخیر شورای رقابت با تصویب اصلاحیهای جدید، بخشی از این چارچوب را تغییر داد. بر اساس مصوبه جلسه شماره ۸۳۶ شورای رقابت، دستورالعمل پیشین در مورد پیشفروش خودروهای مونتاژی دیگر ملاک عمل نخواهد بود.
دلیل این تغییر در مصوبه شورا، چند عامل عنوان شده است:
- تغییرات قابل توجه در شرایط اقتصادی کشور
- نوسانات شدید نرخ ارز
- وابستگی بالای تولید خودروهای مونتاژی به قطعات وارداتی
در نتیجه این تصمیم، سپر حمایتی که پیشتر برای خریداران خودروهای مونتاژی وجود داشت عملاً حذف شد. از این پس، بخشی از مبلغی که مشتری در زمان ثبتنام پرداخت میکند، تضمینی برای مصون ماندن از افزایش قیمت نخواهد داشت و قیمت نهایی میتواند بر اساس شرایط روز بازار تعیین شود.
ورود فرمول قیمت غیرقطعی به محصولات داخلی
این روند تنها به خودروهای مونتاژی محدود نماند. از ۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۵، دو خودروساز بزرگ داخلی یعنی ایران خودرو و سایپا نیز در طرحهای جدید فروش خود از مدل «مشارکت در تولید» استفاده کردند.
در این شیوه فروش، قیمت خودرو قطعی نیست و مبلغ نهایی در زمان تحویل محاسبه میشود.
در بخشنامه ایرانخودرو آمده است که:
- پیشپرداخت مشتری حداکثر ۵۰ درصد قیمت فعلی خودرو است.
- قیمت نهایی خودرو بر اساس آخرین قیمت محصول در زمان تحویل محاسبه خواهد شد.
سایپا نیز در اطلاعیه فروش خود اعلام کرده است که در روش مشارکت در تولید، قیمت خودرو غیرقطعی بوده و مبلغ نهایی بر اساس قیمت زمان تحویل دریافت میشود.
این رویکرد عملاً فاصله گرفتن از مدل فروش قطعی محسوب میشود؛ مدلی که در آن خریدار با پرداخت مبلغ و انعقاد قرارداد، از ثبات نسبی قیمت اطمینان داشت.
انتقال ریسک نوسان قیمت به مصرفکننده
یکی از مهمترین انتقاداتی که به این روش فروش وارد میشود، انتقال بخش عمده ریسک اقتصادی به خریداران است. در مدل جدید، خودروسازان میتوانند بخشی از منابع مالی مورد نیاز تولید را از طریق پیشپرداخت مشتریان تامین کنند، اما مسئولیت نوسانات قیمت تا زمان تحویل عملاً بر عهده خریدار قرار میگیرد.
به زبان سادهتر:
- مشتری بخشی از پول خودرو را ماهها زودتر پرداخت میکند.
- اما مبلغ نهایی قابل پرداخت در زمان تحویل مشخص میشود.
در چنین شرایطی، اگر قیمت خودرو در فاصله ثبتنام تا تحویل افزایش پیدا کند، خریدار باید مابهالتفاوت آن را پرداخت کند.
تاثیر این سیاست بر بازار خودرو
برخی کارشناسان معتقدند حذف تدریجی قواعد حمایتی ممکن است انتظارات تورمی در بازار خودرو را افزایش دهد. زمانی که خریداران از قیمت نهایی خودرو اطمینان نداشته باشند، رفتارهای هیجانی در بازار بیشتر میشود و احتمال شکلگیری قیمتهای غیرواقعی افزایش پیدا میکند.
بازار خودرو ایران در حال حاضر نیز با چالشهایی مانند کمبود عرضه، فاصله قابل توجه میان قیمت کارخانه و بازار، ابهام در فرآیند فروش و انتقاد نسبت به نحوه تخصیص خودرو روبهرو است. در چنین فضایی، انتقال ریسک قیمت به مصرفکننده میتواند اعتماد عمومی به سازوکار فروش خودرو را بیش از گذشته تحت تأثیر قرار دهد.
دیدگاه بگذارید
اولین نفر باشید که دیدگاه خود را می نویسد