ترخیص خودروهای ایرانیان خارج از کشور با شرط جدید گمرک

شرایط ترخیص خودروهای وارداتی ایرانیان مقیم خارج از کشور

گمرک ایران دستورالعمل جدیدی برای ترخیص خودروهای وارداتی ایرانیان مقیم خارج از کشور ابلاغ کرده است که بر اساس آن، در شرایط مشخص می‌توان تشریفات گمرکی خودروهای فاقد شناسه ارزش گمرکی را پیش از تعیین ارزش نهایی انجام داد. با این حال، این امکان به معنای آزادسازی کامل خودرو نیست و شماره‌گذاری و خروج نهایی آن همچنان به تعیین ارزش قطعی و پرداخت مابه‌التفاوت احتمالی حقوق ورودی وابسته خواهد بود.

این تصمیم با هدف کاهش معطلی خودروها در گمرک اتخاذ شده، اما برای مالکان به معنای پایان مراحل اداری نیست. تا زمانی که ارزش گمرکی خودرو مشخص نشده و مطالبات احتمالی دولت تسویه نشده باشد، محدودیت‌های مربوط به شماره‌گذاری و خروج نهایی برقرار خواهد بود.

مهم‌ترین تغییر در دستورالعمل جدید، فراهم شدن امکان انجام تشریفات ترخیص برخی خودروها پیش از تعیین نهایی ارزش گمرکی است. این موضوع به خودروهایی مربوط می‌شود که هنوز شناسه ارزش گمرکی TSC برای آن‌ها در بانک اطلاعات گمرک ایران ثبت نشده است.

شناسه TSC در واقع مرجعی برای ارزش‌گذاری کالاها در نظام گمرکی است و در تعیین ارزش مبنای محاسبه حقوق ورودی نقش دارد. نبود این شناسه به معنای غیرقابل ترخیص بودن قطعی خودرو نیست، اما می‌تواند روند تعیین ارزش و تکمیل پرونده را طولانی کند.

بر اساس بخشنامه جدید، اگر مالک خودرو پیش از اعلام نظر کارگروه تعیین ارزش درخواست ترخیص داشته باشد، گمرک می‌تواند با دریافت تعهدنامه، تشریفات مربوط را انجام دهد. در این تعهدنامه، مالک متعهد می‌شود چنانچه ارزش نهایی تعیین‌شده از سوی کارگروه بیشتر از مبلغ اظهارشده باشد، مابه‌التفاوت وجوه گمرکی را پس از اعلام گمرک پرداخت کند.

بنابراین، امکان ترخیص در این مرحله به معنای پذیرش قطعی ارزش اظهارشده از سوی مالک نیست و احتمال مطالبه مبالغ بیشتر پس از ارزیابی نهایی وجود دارد.

آیا خودروهای فاقد شناسه TSC شماره‌گذاری می‌شوند؟

خیر؛ انجام تشریفات گمرکی به‌تنهایی مجوز شماره‌گذاری این خودروها را صادر نمی‌کند. بر اساس دستورالعمل ابلاغی، شماره‌گذاری خودروهای مشمول این شرایط به تعیین ارزش نهایی، پرداخت مابه‌التفاوت احتمالی حقوق ورودی و مختومه شدن پرونده گمرکی وابسته است.

برای جلوگیری از شماره‌گذاری پیش از تکمیل این مراحل، مقرر شده است محدودیت مربوط در سامانه جامع امور گمرکی ثبت شود. به این ترتیب، حتی اگر تشریفات اولیه ترخیص انجام شده باشد، پرونده خودرو تا زمان تعیین تکلیف ارزش و تسویه مطالبات احتمالی همچنان محدودیت خواهد داشت.

این تفکیک اهمیت زیادی دارد؛ زیرا ترخیص گمرکی، خروج فیزیکی خودرو از محوطه گمرک و شماره‌گذاری آن سه موضوع متفاوت هستند. انجام یکی از این مراحل لزوماً به معنای امکان انجام دو مرحله دیگر نیست.

شرایط خروج خودرو از گمرک پیش از تعیین ارزش نهایی

طبق بخشنامه جدید، گمرکات اجرایی تا پیش از تعیین تکلیف نهایی ارزش خودرو اجازه ندارند بیجک خروج را در سامانه جامع امور گمرکی ثبت کنند یا سفر خروج را در سامانه جدید تأیید کنند.

بیجک خروج سندی است که در فرآیند تحویل و خروج کالا از محوطه گمرکی مورد استفاده قرار می‌گیرد. محدودیت ثبت این سند به این معناست که انجام تشریفات اولیه، به‌خودی‌خود مجوز خروج نهایی خودرو از گمرک محسوب نمی‌شود.

با این حال، برای کاهش مدت توقف خودرو در اماکن گمرکی، امکان هماهنگی اداری با پلیس امنیت اقتصادی فراجا به‌منظور انتقال خودرو به انبار صاحب کالا پیش‌بینی شده است.

این جابه‌جایی صرفاً با هدف انتقال خودرو به محل نگهداری انجام می‌شود و نباید آن را با آزادسازی کامل، صدور مجوز تردد در جاده‌ها یا امکان شماره‌گذاری اشتباه گرفت. وضعیت قانونی خودرو همچنان تابع محدودیت‌های درج‌شده در پرونده گمرکی خواهد بود.

تکلیف خودروهایی که قبلاً ترخیص شده‌اند چیست؟

دستورالعمل جدید فقط خودروهایی را که در انتظار ترخیص هستند در بر نمی‌گیرد؛ بلکه وضعیت خودروهایی را نیز مشخص می‌کند که پیش‌تر بر اساس مصوبه واردات خودرو توسط ایرانیان مقیم خارج از کشور ترخیص شده‌اند، اما هنوز شناسه ارزش گمرکی TSC ندارند.

بر اساس این دستورالعمل، گمرکات اجرایی باید پرونده این خودروها را بررسی کنند و در صورت مشخص شدن کسری دریافتی، اقدامات قانونی لازم برای مطالبه مبالغ مربوط را انجام دهند.

در چنین شرایطی، ترخیص قبلی خودرو به معنای منتفی شدن احتمال مطالبه مابه‌التفاوت حقوق ورودی نیست. پس از تعیین ارزش نهایی و ایجاد شناسه TSC، مبالغ احتمالی باید وصول شود و پرونده گمرکی پس از تکمیل مراحل قانونی مختومه خواهد شد.

چه زمانی مجوز خروج نهایی خودرو صادر می‌شود؟

صدور مجوز خروج نهایی به تکمیل فرآیند ارزش‌گذاری و تسویه وجوه گمرکی وابسته است. بر اساس بخشنامه، پس از آنکه کارگروه مربوط ارزش خودرو را تعیین کرد و تمام مطالبات احتمالی پرداخت شد، گمرک می‌تواند برای صدور مجوز خروج نهایی اقدام کند.

همچنین مدیر یا معاون امور گمرکی موظف است وضعیت نهایی خودرو را با درج عبارت «قابل توجه پلیس راهور» روی اظهارنامه گمرکی تأیید کند.

در نتیجه، مالکان خودروهای مشمول این دستورالعمل باید میان امکان انجام تشریفات اولیه و تکمیل کامل فرآیند واردات تفاوت قائل شوند. تا پیش از تعیین ارزش قطعی و پرداخت وجوه احتمالی، امکان شماره‌گذاری و خروج نهایی خودرو تضمین‌شده نیست.

جمع‌بندی دستورالعمل جدید ترخیص خودروهای ایرانیان خارج از کشور

دستورالعمل جدید گمرک با فراهم کردن امکان انجام تشریفات اولیه پیش از تعیین نهایی ارزش گمرکی، می‌تواند از توقف طولانی‌مدت برخی خودروها در گمرک جلوگیری کند. با این حال، این تسهیل به معنای حذف الزامات ارزش‌گذاری یا معافیت از پرداخت حقوق ورودی نیست.

مهم‌ترین نکات این دستورالعمل عبارت‌اند از:

• انجام تشریفات اولیه ترخیص برخی خودروهای فاقد شناسه TSC با دریافت تعهدنامه امکان‌پذیر است.
• اگر ارزش نهایی خودرو بیشتر از مبلغ اظهارشده باشد، مالک باید مابه‌التفاوت حقوق ورودی را پرداخت کند.
• شماره‌گذاری خودرو تا زمان تعیین ارزش نهایی، تسویه مطالبات احتمالی و مختومه شدن پرونده گمرکی امکان‌پذیر نخواهد بود.
• انتقال خودرو به انبار صاحب کالا با هماهنگی مراجع مربوط، به معنای مجوز تردد یا خروج نهایی نیست.
• خودروهایی که پیش‌تر ترخیص شده‌اند نیز در صورت وجود کسری دریافتی، ممکن است مشمول مطالبه وجوه گمرکی شوند.

در مجموع، این بخشنامه مسیر انجام بخشی از تشریفات گمرکی را هموار می‌کند، اما مسئولیت پرداخت مابه‌التفاوت احتمالی را از دوش مالکان برنمی‌دارد و محدودیت‌های مربوط به شماره‌گذاری و خروج نهایی را تا زمان تعیین تکلیف پرونده حفظ می‌کند.