واردات کامیون کارکرده؛ گره گواهی اسقاط و بلاتکلیفی در بازرگان
واردات کامیون کارکرده؛ چرا کشندهها پشت مرز بازرگان ماندهاند؟
واردات کامیون و کشندههای کارکرده در ماههای گذشته وارد مرحله اجرایی شده، اما بخشی از خودروهای خریداریشده هنوز نتوانستهاند فرآیند ورود، ترخیص و شمارهگذاری را کامل کنند. طبق اظهارات فعالان این بازار، تعدادی از این کامیونها بیش از شش ماه است در محدوده مرز بازرگان بلاتکلیف ماندهاند.
در این میان، مسئله گواهی اسقاط به یکی از اصلیترین موانع تبدیل شده است. افزایش هزینه تأمین این گواهیها نیز فشار بیشتری بر واردکنندگان وارد کرده و هزینه تمامشده برخی کشندهها را بالا برده است. با این حال، باید میان ارقام مطرحشده از سوی فعالان بازار و نرخها و الزامات رسمی تفاوت قائل شد.
چرا کامیون های کارکرده پشت مرز بازرگان ماندهاند؟
بخشی از کامیونها و کشندههایی که برای واردات خریداری شدهاند، هنوز در مراحل مختلف ورود و ترخیص متوقف هستند. فعالان بازار میگویند برخی از این خودروها بیش از شش ماه در پشت مرز بازرگان ماندهاند و امکان تکمیل فرآیند شمارهگذاری آنها فراهم نشده است.
این تأخیر در شرایطی اتفاق افتاده که خرید برخی خودروها از اسفندماه سال گذشته انجام شده است. در نتیجه، سرمایه واردکننده برای مدت طولانی درگیر پروژهای مانده که هنوز به مرحله بهرهبرداری نرسیده است.
مشکل فقط خواب سرمایه نیست. در طول این مدت، هزینههای جانبی واردات، حملونقل، نگهداری و تأمین الزامات قانونی نیز میتواند افزایش پیدا کند. در چنین شرایطی، هر تغییر در هزینه گواهی اسقاط یا سایر مقررات مستقیماً روی محاسبات اقتصادی واردکننده اثر میگذارد.
گره اصلی واردات کامیون کارکرده چیست؟
یکی از مهمترین چالشهای مطرحشده در این پرونده، تأمین گواهی اسقاط است. بر اساس مقررات مورد استناد، واردات خودروهای سنگین از جمله کامیون و کشنده با الزام ارائه گواهی اسقاط خودروی مشابه همراه است.
در نتیجه، حتی اگر واردکننده خودرو را خریداری کرده و آن را به مرز رسانده باشد، بدون تکمیل الزامات اسقاط امکان نهایی شدن فرآیند شمارهگذاری وجود نخواهد داشت.
این موضوع زمانی پیچیدهتر میشود که ضوابط تعداد گواهی موردنیاز بر اساس مشخصات و سن خودرو متفاوت باشد. بنابراین نمیتوان یک عدد ثابت را برای تمام کامیونها و کشندههای کارکرده وارداتی در نظر گرفت.
کامیونهای کارکرده با چه قیمتی خریداری شدهاند؟
طبق اظهارات فعالان بازار، ارزش برخی کامیونها و کشندههای خریداریشده برای واردات حدود ۴۰ هزار تا ۸۰ هزار یورو بوده است.
طبیعی است که قیمت هر خودرو به عواملی مانند برند، مدل، سال ساخت، کارکرد، مشخصات فنی و وضعیت بازار کشور مبدأ بستگی داشته باشد. بنابراین این بازه را نباید قیمت واحد یا رسمی کامیونهای کارکرده وارداتی دانست.
نکته مهم اینجاست که قیمت خرید تنها یکی از اجزای هزینه نهایی است. پس از خرید، هزینههای حمل، گمرک، حقوق ورودی، اسقاط، ترخیص، شمارهگذاری و سایر هزینههای قانونی نیز به قیمت خودرو اضافه میشوند.
برای یک کشنده چند گواهی اسقاط لازم است؟
یکی از اعداد مطرحشده در بازار، نیاز به حدود ۱۵ گواهی اسقاط برای برخی کشندههاست. این عدد از سوی یک فعال بازار عنوان شده و نباید آن را بهعنوان یک الزام ثابت برای تمام کشندههای وارداتی در نظر گرفت.
تعداد گواهی موردنیاز به مقررات حاکم، نوع خودرو، سال ساخت و ضوابط مربوط به پرونده وارداتی بستگی دارد. بنابراین ممکن است دو خودرو با مشخصات متفاوت، الزام اسقاط یکسانی نداشته باشند.
از این رو، برای محاسبه هزینه واقعی واردات یک کشنده، ابتدا باید تعداد گواهی موردنیاز آن خودرو بر اساس مقررات مربوطه مشخص شود و سپس هزینه تأمین گواهی محاسبه شود.
هزینه گواهی اسقاط کامیون چقدر است؟
بر اساس اظهارات فعال بازار، قیمت هر گواهی اسقاط حدود ۲۱۰ میلیون تومان عنوان شده است. همچنین ادعا شده که هزینه مجموعه گواهیهای موردنیاز برخی کشندهها طی مدت کوتاهی از کمتر از ۴.۵ میلیارد تومان به حدود ۵ میلیارد تومان رسیده است.
این ارقام، اظهارات فعالان بازار هستند و نباید بهعنوان نرخ رسمی و یکسان گواهی اسقاط برای تمام خودروها تلقی شوند.
برای درک بهتر موضوع، باید سه مفهوم را از یکدیگر جدا کرد:
-
تعداد گواهی موردنیاز برای یک خودرو
-
تعداد گواهی معادل محاسبهشده طبق ضوابط قانونی
-
قیمت معامله یا هزینه تأمین گواهی در بازار
ترکیب این عوامل است که هزینه واقعی اسقاط را برای هر پرونده مشخص میکند.
چرا هزینه گواهی اسقاط افزایش پیدا کرده است؟
افزایش هزینه گواهی اسقاط را نمیتوان صرفاً به یک عامل نسبت داد. قیمت این گواهیها تحت تأثیر میزان عرضه، تقاضای ایجادشده از سوی واردکنندگان و تولیدکنندگان و نحوه اجرای مقررات اسقاط قرار میگیرد.
اگر تعداد متقاضیان گواهی افزایش پیدا کند اما عرضه متناسب با آن رشد نکند، طبیعی است که فشار قیمتی در بازار ایجاد شود.
از طرف دیگر، وقتی کامیون وارداتی ماهها در انتظار تکمیل پرونده باقی میماند، واردکننده ناچار است در شرایطی برای تأمین گواهی اقدام کند که قیمتها ممکن است نسبت به زمان خرید خودرو تغییر کرده باشند.
قانون درباره گواهی اسقاط کامیونهای کارکرده چه میگوید؟
مطابق ضوابط مطرحشده در آییننامه اجرایی ماده ۱۰ قانون ساماندهی صنعت خودرو، تعداد گواهی اسقاط موردنیاز برای خودروهای سنگین کارکرده میتواند با توجه به سن خودرو نسبت به جدول پایه افزایش پیدا کند.
بر این اساس، برای خودروهای سنگین کارکرده با حداکثر دو سال از زمان ساخت، افزایش ۲۵ درصدی نسبت به جدول پایه در نظر گرفته شده است. برای خودروهای سنگین کارکرده با بیش از دو سال و حداکثر پنج سال از زمان ساخت نیز افزایش ۵۰ درصدی نسبت به جدول پایه مطرح شده است.
همچنین در مقررات مورد اشاره، واردات کامیون و کشنده با ارائه گواهی اسقاط خودروی مشابه مرتبط شده است.
بنابراین برای تعیین تعداد دقیق گواهی یک کشنده، صرفاً دانستن اینکه خودرو «کارکرده» است کافی نیست و باید مشخصات و سن آن نیز بررسی شود.
آیا خرید خودروی فرسوده برای دریافت گواهی اسقاط ضروری است؟
یکی از انتقادهای مطرحشده از سوی فعالان بازار، نحوه دسترسی واردکنندگان به گواهی اسقاط است.
به گفته برخی فعالان، واردکنندهای که خودروی فرسوده در اختیار ندارد ممکن است برای تأمین گواهی موردنیاز، ناچار به خرید یک خودروی فرسوده از بازار و طی کردن مراحل مربوط به اسقاط آن شود.
از دید منتقدان، چنین فرآیندی میتواند تعداد واسطهها را افزایش دهد و هزینه و زمان تأمین گواهی را بالا ببرد.
البته اینکه در هر پرونده دقیقاً چه مسیری برای تأمین گواهی باید طی شود، تابع مقررات و سازوکار اجرایی همان زمان است و نمیتوان یک روش را برای تمام پروندهها تعمیم داد.
پیشنهاد فعالان بازار برای اصلاح فرآیند اسقاط چیست؟
یکی از پیشنهادهای مطرحشده این است که به جای الزام واردکننده به ورود مستقیم به فرآیند خرید خودروی فرسوده، سازوکاری شفاف برای دریافت هزینه اسقاط ایجاد شود.
بر اساس این دیدگاه، واردکننده میتواند هزینه مربوط به اسقاط را از مسیر مشخص و رسمی پرداخت کند و منابع حاصل مستقیماً برای خروج خودروهای فرسوده و نوسازی ناوگان مورد استفاده قرار گیرد.
طرفداران این روش معتقدند چنین سازوکاری میتواند فرآیند را سادهتر کند و نقش واسطهها را در بازار گواهی اسقاط کاهش دهد.
با این حال، اجرای چنین مدلی نیازمند تصمیم سیاستگذار و ایجاد سازوکار مشخص برای نحوه دریافت و هزینهکرد منابع است.
چرا افزایش هزینه اسقاط روی قیمت کامیون اثر میگذارد؟
برای درک تأثیر گواهی اسقاط باید هزینه واردات را بهصورت یک مجموعه در نظر گرفت. قیمت خرید کامیون تنها نقطه شروع است و هزینههای مختلفی تا رسیدن خودرو به دست مصرفکننده به آن اضافه میشود.
بهطور کلی، هزینه نهایی میتواند تحت تأثیر عوامل زیر قرار گیرد:
-
قیمت خرید خودرو در کشور مبدأ
-
نرخ ارز
-
هزینه حمل و بیمه
-
حقوق ورودی و هزینههای گمرکی
-
هزینه تأمین گواهی اسقاط
-
هزینههای ترخیص
-
مالیات و عوارض قانونی
-
هزینههای شمارهگذاری و سایر مراحل اداری
در نتیجه، اگر هزینه اسقاط چند میلیارد تومان افزایش پیدا کند، اثر آن در قیمت تمامشده یک کشنده میتواند قابل توجه باشد؛ هرچند نمیتوان تمام افزایش قیمت خودرو را صرفاً به گواهی اسقاط نسبت داد.
چرا برخی کامیونها از ۱۲ میلیارد به ۲۵ میلیارد تومان رسیدهاند؟
یکی از نمونههای مطرحشده توسط فعالان بازار، افزایش قیمت یک کامیون یا کشنده از حدود ۱۲ میلیارد تومان به محدوده ۲۴ تا ۲۵ میلیارد تومان است.
این افزایش قیمت را نمیتوان بهطور کامل ناشی از رشد هزینه گواهی اسقاط دانست. تغییر نرخ ارز، هزینههای واردات، حملونقل، حقوق ورودی، ترخیص و وضعیت عرضه و تقاضا نیز میتوانند نقش داشته باشند.
با این حال، وقتی هزینه تأمین گواهی اسقاط برای یک کشنده به چند میلیارد تومان میرسد، روشن است که این بخش از هزینه واردات دیگر رقم ناچیزی محسوب نمیشود و میتواند سهم قابل توجهی از قیمت تمامشده را تشکیل دهد.
آیا صف کامیونهای بازرگان با کامیونهای وارداتی یکی است؟
نباید تمام کامیونهای متوقفشده در مرز بازرگان را در یک گروه قرار داد.
مرز بازرگان یکی از مسیرهای مهم تردد کامیونهاست و افزایش صف خودروهای سنگین در این مرز میتواند دلایل مختلفی داشته باشد. در مقابل، کامیونهای کارکردهای که برای واردات خریداری شدهاند ممکن است به دلیل تکمیل نشدن فرآیندهای قانونی، اسقاط، ترخیص یا شمارهگذاری در وضعیت بلاتکلیف قرار گرفته باشند.
بنابراین میان «صف عمومی کامیونها در مرز» و «کامیونهای وارداتی کارکردهای که پرونده آنها به دلیل الزامات واردات تکمیل نشده است» باید تفاوت قائل شد.
تغییر مقررات اسقاط چه اثری بر بازار کامیون دارد؟
اجرای مقررات جدید مرتبط با اسقاط میتواند تقاضا برای گواهی را افزایش دهد. بر اساس مقررات مورد اشاره در متن حاضر، از ۱۲ شهریور ۱۴۰۵ ضوابط جدید ماده ۱۰ قانون ساماندهی صنعت خودرو برای تولیدکنندگان خودرو و موتورسیکلت نیز وارد مرحله اجرا خواهد شد.
در صورت افزایش تقاضا برای گواهی اسقاط، میزان عرضه این گواهی اهمیت بیشتری پیدا میکند. اگر عرضه متناسب با تقاضا افزایش پیدا نکند، احتمال افزایش هزینه تأمین گواهی وجود خواهد داشت.
برای بازار کامیونهای کارکرده نیز این موضوع اهمیت دارد؛ زیرا واردکننده علاوه بر قیمت خودرو و هزینههای واردات، باید هزینه اسقاط را نیز در محاسبات اقتصادی خود لحاظ کند.
مهمترین چالش واردات کامیون کارکرده چیست؟
مشکل فعلی را نمیتوان صرفاً به «کمبود گواهی اسقاط» محدود کرد. آنچه برای واردکننده مشکلساز شده، مجموعهای از عوامل شامل طولانی شدن فرآیند تعیین تکلیف، تغییر یا ابهام در رویههای اجرایی، افزایش هزینه گواهی و خواب سرمایه است.
وقتی کامیون ماهها در مرز باقی میماند، حتی یک افزایش نسبتاً کوچک در هر یک از هزینههای جانبی میتواند در مقیاس یک پرونده وارداتی، رقم قابل توجهی ایجاد کند.
از طرف دیگر، واردکننده برای ادامه فعالیت به مقررات قابل پیشبینی نیاز دارد. مشخص بودن تعداد گواهی موردنیاز، روش تأمین آن و هزینههای مرتبط، بخش مهمی از ریسک واردات کامیون را تعیین میکند.
وضعیت واردات کامیونهای کارکرده در یک نگاه
| موضوع | وضعیت |
|---|---|
| نوع خودرو | کامیون و کشنده کارکرده |
| وضعیت بخشی از خودروها | بلاتکلیف در فرآیند ورود، ترخیص و شمارهگذاری |
| مدت توقف اعلامشده برای برخی خودروها | بیش از ۶ ماه |
| محل توقف مورد اشاره | محدوده مرز بازرگان |
| ارزش خرید اعلامشده | حدود ۴۰ تا ۸۰ هزار یورو |
| الزام اسقاط | ارائه گواهی اسقاط خودروی مشابه |
| افزایش گواهی برای خودروی سنگین کارکرده تا ۲ سال | ۲۵ درصد نسبت به جدول پایه |
| افزایش برای خودروی سنگین کارکرده بیش از ۲ تا ۵ سال | ۵۰ درصد نسبت به جدول پایه |
| تعداد ۱۵ گواهی برای برخی کشندهها | ادعای مطرحشده از سوی فعال بازار |
| قیمت اعلامی هر گواهی | حدود ۲۱۰ میلیون تومان، طبق اظهارات فعال بازار |
| هزینه مجموعه گواهی برخی کشندهها | حدود ۵ میلیارد تومان، طبق اظهارات فعال بازار |
جمعبندی؛ واردات کامیون کارکرده درگیر گره اسقاط
واردات کامیون و کشندههای کارکرده در حالی ادامه دارد که بخشی از خودروهای خریداریشده ماههاست در انتظار تکمیل فرآیند واردات و شمارهگذاری هستند. در این میان، گواهی اسقاط به یکی از مهمترین گلوگاههای این فرآیند تبدیل شده و افزایش هزینه تأمین آن، فشار بیشتری بر واردکنندگان وارد کرده است.
از سوی دیگر، نمیتوان تمام افزایش قیمت کامیونهای وارداتی را به گواهی اسقاط نسبت داد. نرخ ارز، قیمت خرید خودرو، هزینه حمل، حقوق ورودی و سایر هزینههای قانونی نیز در قیمت نهایی نقش دارند.
آنچه در شرایط فعلی اهمیت بیشتری دارد، ایجاد یک فرآیند شفاف و قابل پیشبینی برای واردات کامیونهای کارکرده و تأمین گواهی اسقاط است. اگر تعداد گواهی موردنیاز، نحوه تأمین آن و هزینههای مرتبط از ابتدا برای واردکننده روشن باشد، بخشی از ریسک و هزینه ناشی از بلاتکلیفی پروندهها نیز کاهش خواهد یافت.
دیدگاه بگذارید
اولین نفر باشید که دیدگاه خود را می نویسد