ترمز ABS چیست؟ راهنمای کامل عملکرد، مزایا، معایب و چراغ هشدار

شنبه 25 مهر 05 ساعت 20:18
ترمز ABS چیست؟ راهنمای کامل عملکرد، مزایا، معایب و چراغ هشدار

تصور کنید در یک خیابان خیس رانندگی می‌کنید و ناگهان خودروی جلویی ترمز می‌گیرد. شما هم با تمام قدرت پدال ترمز را فشار می‌دهید. در یک خودروی بدون سیستم ضدقفل، احتمال دارد چرخ‌ها از چرخیدن بایستند و خودرو روی آسفالت سر بخورد؛ در این وضعیت، حتی با چرخاندن فرمان هم ممکن است نتوانید مسیر حرکت را آن‌طور که می‌خواهید تغییر دهید. ترمز ABS برای کم‌کردن همین خطر ساخته شده است.

سیستم ترمز ABS هنگام ترمزگیری شدید، فشار ترمز چرخ‌هایی را که در آستانه قفل‌شدن هستند، به‌سرعت تنظیم می‌کند تا چرخ‌ها همچنان امکان چرخیدن داشته باشند. نتیجه مهم این کار، حفظ کنترل بهتر خودرو و امکان فرمان‌دادن در شرایط اضطراری است. البته ABS معجزه نمی‌کند و قرار نیست همیشه مسافت ترمزگیری را کوتاه‌تر کند. در ادامه، از طرز کار و نحوه استفاده درست گرفته تا روشن‌شدن چراغ ABS و تفاوت آن با سایر سیستم‌های ایمنی را به زبان ساده بررسی می‌کنیم.

پاسخ کوتاه: ABS مخفف Anti-lock Braking System و به معنی «سیستم ترمز ضدقفل» است. این فناوری هنگام ترمز شدید اجازه نمی‌دهد چرخ‌ها برای مدت طولانی قفل بمانند. اگر زیر پایتان ضربان پدال را احساس کردید و خودرو همچنان ترمز می‌گیرد، ممکن است ABS به‌طور طبیعی فعال شده باشد؛ اما روشن‌ماندن چراغ ABS پشت آمپر نیاز به بررسی دارد.

ترمز ABS چیست و چه کاربردی دارد؟

اگر عبارت «ای بی اس ماشین چیست» را جست‌وجو کرده‌اید، ساده‌ترین جواب این است: ABS یک سیستم کمکی در ترمز خودرو است که هنگام ترمز شدید، جلوی قفل‌شدن چرخ‌ها را می‌گیرد. منظور از قفل‌شدن چرخ این نیست که قطعه‌ای از ترمز خراب شده؛ یعنی فشار ترمز آن‌قدر زیاد است که چرخ دیگر نمی‌چرخد، در حالی که خودرو هنوز به حرکت ادامه می‌دهد و لاستیک روی جاده کشیده می‌شود.

لاستیکی که روی آسفالت می‌لغزد، معمولاً توانایی کمتری برای هدایت خودرو در جهت فرمان دارد. بنابراین ممکن است راننده فرمان را بچرخاند، اما خودرو همچنان به سمت مانع سر بخورد. ABS با تنظیم مداوم فشار ترمز کمک می‌کند چرخ‌ها به‌جای سرخوردن ممتد، گردش خود را حفظ کنند و راننده فرصت بیشتری برای کنترل مسیر داشته باشد.

این سیستم در رانندگی عادی معمولاً دخالت محسوسی ندارد؛ مثلاً وقتی پشت چراغ قرمز به‌آرامی توقف می‌کنید، تفاوت خاصی احساس نخواهید کرد. ABS زمانی اهمیتش را نشان می‌دهد که ترمز شدید بگیرید یا چسبندگی لاستیک به جاده به‌قدری کم شود که چرخ در آستانه قفل‌شدن قرار بگیرد.

چرا قفل‌شدن چرخ خطرناک است؟

برای درک موضوع، یک چرخ خرید را تصور کنید که حرکت می‌کند و می‌توانید جهتش را تغییر دهید. حالا اگر چرخ آن کاملاً گیر کند و سبد همچنان روی زمین کشیده شود، هدایت‌کردنش سخت‌تر می‌شود. در خودرو هم وضعیت مشابهی وجود دارد: چرخ‌ها علاوه بر کم‌کردن سرعت باید بتوانند جهت حرکت خودرو را تغییر دهند. وقتی چرخ قفل شود، بخش زیادی از این توانایی از دست می‌رود.

البته امکان فرمان‌دادن با ABS به معنی دورزدن هر مانعی نیست؛ اگر سرعت خیلی بالا باشد یا سطح جاده چسبندگی کافی نداشته باشد، خودرو همچنان ممکن است سر بخورد یا به مانع برخورد کند.

ترمز ABS چگونه کار می‌کند؟

مغز ABS مرتب سرعت چرخ‌ها را بررسی می‌کند. اگر هنگام ترمزگیری تشخیص دهد یک چرخ خیلی سریع‌تر از حالت طبیعی در حال کندشدن است و ممکن است قفل شود، فشار ترمز همان چرخ یا گروهی از چرخ‌ها را، بسته به طراحی سیستم، کاهش می‌دهد. وقتی خطر قفل‌شدن برطرف شد، فشار را دوباره بالا می‌برد. این تغییر فشار در زمانی بسیار کوتاه بارها تکرار می‌شود.

نکته ظریف اینجاست که ABS ترمز را به‌طور کامل قطع نمی‌کند تا خودرو آزادانه حرکت کند؛ سیستم می‌کوشد در همان لحظه که سرعت کم می‌شود، چرخ‌ها از قفل‌شدن ممتد دور بمانند. راننده هم لازم نیست خودش پدال را پشت‌سرهم فشار دهد و رها کند.

ترمز ABS چیست؟ راهنمای کامل عملکرد، مزایا، معایب و چراغ هشدار

مراحل فعال‌شدن ABS

  1. راننده پدال ترمز را محکم فشار می‌دهد یا خودرو روی سطح کم‌چسبندگی ترمز می‌گیرد.
  2. حسگرهای سرعت چرخ اطلاعاتشان را به واحد کنترل الکترونیکی می‌فرستند.
  3. واحد کنترل تشخیص می‌دهد کدام چرخ در آستانه قفل‌شدن قرار گرفته است.
  4. مجموعه هیدرولیکی، فشار ترمز آن چرخ را کم یا برای مدتی ثابت نگه می‌دارد و سپس دوباره افزایش می‌دهد.
  5. این روند تا زمانی که خطر قفل‌شدن وجود داشته باشد ادامه پیدا می‌کند.

قطعات اصلی سیستم ترمز ABS

قطعه وظیفه به زبان ساده نکته کاربردی
حسگر سرعت چرخ سرعت چرخیدن چرخ را اندازه می‌گیرد. آسیب سیم‌کشی، آلودگی یا ایراد قطعه مرتبط با حسگر می‌تواند خطا ایجاد کند.
واحد کنترل الکترونیکی ABS اطلاعات حسگرها را بررسی می‌کند و تصمیم می‌گیرد فشار ترمز کجا تغییر کند. تشخیص خرابی آن فقط با روشن‌شدن چراغ هشدار ممکن نیست.
بلوک هیدرولیک، شیرها و پمپ فشار روغن ترمز را مطابق فرمان واحد کنترل تنظیم می‌کنند. در بازار تعمیرات به مجموعه آن گاهی «یونیت» یا «پمپ ABS» گفته می‌شود؛ این نام‌ها همیشه به یک قطعه یکسان اشاره ندارند.
چراغ هشدار ABS راننده را از خطاهای شناسایی‌شده سیستم مطلع می‌کند. روشن‌شدن کوتاه آن هنگام بازکردن سوئیچ در بسیاری از خودروها بخشی از بررسی اولیه است.

در بسیاری از خودروهای امروزی برای هر چرخ حسگر سرعت جداگانه وجود دارد و سیستم می‌تواند فشار ترمز چرخ‌ها را مستقل تنظیم کند؛ اما طراحی سامانه‌های قدیمی‌تر یا بعضی خودروهای خاص با هم فرق دارد. بنابراین نمی‌شود گفت هر خودرویی که ABS دارد، دقیقاً از چهار حسگر و چهار مسیر کنترل مستقل استفاده می‌کند.

لرزش پدال یا صدای تق‌تق هنگام ترمز شدید طبیعی است؟

بله، وقتی ABS وارد عمل می‌شود، ممکن است پدال زیر پا ضربان داشته باشد و صدای تق‌تق یا کارکرد موتور پمپ شنیده شود. این نشانه‌ها در بسیاری از خودروها طبیعی‌اند. حتی بعضی خودروها در ابتدای حرکت، هنگام بررسی خودکار سامانه، صدای کوتاهی تولید می‌کنند. اگر ترمزگیری شدید کرده‌اید و پدال شروع به لرزیدن کرده، صرفاً به‌خاطر این لرزش پایتان را از روی ترمز برندارید.

اما لرزش مداوم در ترمزگیری معمولی، صدای شدید و غیرعادی یا تغییر محسوس عملکرد ترمز را نباید به ABS نسبت داد. چنین علائمی می‌توانند دلایل دیگری مانند مشکل در دیسک، لنت یا مجموعه ترمز داشته باشند و باید بررسی شوند.

روش صحیح ترمز گرفتن با ABS در شرایط اضطراری

بعضی رانندگان فکر می‌کنند برای کمک به ABS باید پدال را سریع و پشت‌سرهم فشار دهند. این کار اشتباه است. در خودروی مجهز به ABS، هنگام ترمز اضطراری باید پدال ترمز را محکم و پیوسته نگه دارید تا سیستم بتواند خودش فشار ترمز چرخ‌ها را تنظیم کند.

  1. ترمز را محکم فشار دهید. در شرایطی که توقف فوری لازم است، از فشار کافی روی پدال نترسید.
  2. پدال را پشت‌سرهم رها نکنید. ضربان زیر پا معمولاً نشانه فعالیت سیستم است، نه اینکه باید ترمز را قطع کنید.
  3. نگاهتان به مسیر امن باشد. اگر برای دورشدن از مانع فضای کافی دارید، با حرکات سنجیده فرمان خودرو را هدایت کنید؛ از چرخاندن ناگهانی و شدید فرمان پرهیز کنید.
  4. تا کاهش سرعت یا توقف کنترل‌شده، ترمزگیری را ادامه دهید. شرایط جاده و وجود خودروها یا عابران اطراف همچنان مهم است.
نکته ایمنی: این روش مخصوص ترمز اضطراری در خودروی مجهز به ABS است، نه دستور آزمایش سیستم در خیابان. برای امتحان‌کردن ABS عمداً با سرعت بالا ترمز ناگهانی نگیرید. اگر خودروی شما ABS ندارد یا ایراد ترمز دارد، رفتار آن می‌تواند متفاوت باشد.

ترمز ABS در باران، برف و یخ چه رفتاری دارد؟

روی آسفالت خیس، ABS کمک می‌کند هنگام ترمز شدید، چرخ‌ها کمتر قفل شوند و راننده بهتر بتواند مسیر را کنترل کند. اما روی برف فشرده، یخ یا جاده‌ای که سطح بسیار لغزنده‌ای دارد، چسبندگی لاستیک محدود است؛ در نتیجه حتی با ABS هم توقف می‌تواند زمان و مسافت زیادی بخواهد. هنگام نزدیک‌شدن به پیچ، سرعت‌گیر یا خودروی جلویی، بهترین کار کم‌کردن سرعت از قبل است.

اگر روی شن، ماسه یا برف نرم رانندگی می‌کنید، ماجرا کمی متفاوت است: در بعضی شرایط، قفل‌شدن چرخ می‌تواند مواد روی زمین را جلوی لاستیک جمع کند و به کاهش سرعت کمک کند. ABS با جلوگیری از قفل‌شدن ممتد، ممکن است در این سطوح مسافت توقف را بیشتر کند؛ در عوض معمولاً کنترل جهت را بهتر حفظ می‌کند. این رفتار به نوع خودرو، تایر، سطح جاده و تنظیمات سیستم بستگی دارد.

آیا با ABS می‌توان هم‌زمان ترمز گرفت و فرمان داد؟

یکی از مهم‌ترین مزیت‌های ABS همین است. وقتی چرخ‌ها به‌جای قفل‌شدن همچنان می‌چرخند، راننده شانس بیشتری برای تغییر مسیر خودرو دارد. البته «امکان فرمان‌دادن» را نباید با «تضمین عبور از مانع» اشتباه گرفت. اگر لاستیک‌ها چسبندگی کافی نداشته باشند یا فرمان را بیش از حد بچرخانید، خودرو می‌تواند همچنان تعادلش را از دست بدهد.

مزایای ترمز ABS چیست؟

ارزش ABS را نباید فقط با متر و سانتی‌متر مسافت ترمزگیری سنجید. مهم‌ترین مزیت آن در لحظه‌ای مشخص می‌شود که راننده علاوه بر کم‌کردن سرعت، به کنترل مسیر هم نیاز دارد.

  • حفظ بهتر فرمان‌پذیری در ترمز شدید: قفل‌نشدن طولانی چرخ‌ها، شانس هدایت خودرو به سمت فضای امن را بیشتر می‌کند.
  • کمک به حفظ تعادل هنگام ترمزگیری: وقتی چرخ‌های دو طرف خودرو روی سطوحی با چسبندگی متفاوت حرکت می‌کنند، کنترل هوشمند فشار ترمز می‌تواند از بی‌ثباتی شدید جلوگیری کند.
  • بهبود عملکرد ترمز در بسیاری از شرایط: در تعداد زیادی از موقعیت‌های ترمزگیری روی سطوح معمول، ABS می‌تواند به توقف مؤثرتر کمک کند؛ اما این نتیجه همگانی نیست.
  • جلوگیری از کشیده‌شدن ممتد لاستیک روی زمین: قفل‌شدن چرخ می‌تواند بخش مشخصی از سطح تایر را به‌شدت بساید. ABS احتمال این اتفاق را کاهش می‌دهد.

معایب و محدودیت‌های ترمز ABS

ABS یکی از تجهیزات مهم ایمنی است، اما محدودیت دارد. آگاهی از همین محدودیت‌ها جلوی اعتماد بیش از حد به سیستم را می‌گیرد.

آیا ABS همیشه مسافت ترمز را کوتاه می‌کند؟

خیر. در بسیاری از شرایط جاده‌ای، به‌ویژه هنگام ترمز شدید روی مسیرهای آسفالته، عملکرد ABS مناسب است؛ اما روی شن شل و برخی سطوح برفی، امکان افزایش مسافت توقف وجود دارد. در یک مطالعه میدانی قدیمی از اداره ایمنی ترافیک بزرگراه‌های آمریکا (NHTSA)، مسافت توقف خودروهای آزمایش‌شده روی شن شل با ABS به‌طور متوسط بیشتر از حالت غیرفعال‌بودن آن بود. این نتیجه مربوط به خودروها و شرایط همان آزمایش است و نباید آن را به‌صورت درصد ثابت برای تمام خودروهای امروزی تکرار کرد.

از طرف دیگر، مسافت توقف فقط به سیستم ترمز مربوط نیست. نوع و سلامت لاستیک، سرعت اولیه، وضعیت آسفالت، شیب مسیر، وزن خودرو و زمان واکنش راننده هم اهمیت دارند. ABS نمی‌تواند چسبندگی‌ای را که وجود ندارد، به لاستیک اضافه کند.

آیا ABS می‌تواند جلوی هر تصادفی را بگیرد؟

نه. اگر فاصله ایمنی را رعایت نکرده باشید، با سرعت نامناسب وارد پیچ شوید یا خودرو روی آب جمع‌شده سطح جاده شناور شود، ABS به‌تنهایی قادر به جلوگیری از تصادف نیست. این فناوری کمک‌راننده است، نه جایگزین رانندگی محتاطانه.

هزینه نگهداری یا تعمیر بیشتر

اضافه‌شدن حسگرها، سیم‌کشی و مجموعه کنترل الکترونیکی یعنی قطعات بیشتری وجود دارد که ممکن است روزی به تعمیر نیاز پیدا کنند. خرابی یک حسگر ساده با خرابی مجموعه هیدرولیکی ABS از نظر هزینه و روش تعمیر یکسان نیست؛ بنابراین اعلام یک عدد مشخص برای «هزینه تعمیر ABS» بدون دانستن مدل خودرو و منشأ ایراد گمراه‌کننده است.

وضعیت جاده چه انتظاری از ABS داشته باشیم؟ توصیه رانندگی
آسفالت خشک حفظ امکان هدایت هنگام ترمز اضطراری؛ مسافت توقف به خودرو و لاستیک بستگی دارد. فاصله ایمنی را رعایت کنید؛ ABS مجوز سرعت بیشتر نیست.
آسفالت خیس کمک به جلوگیری از قفل‌شدن چرخ‌ها و حفظ کنترل؛ چسبندگی کاهش یافته است. سرعت را کم کنید و زودتر برای توقف آماده شوید.
برف فشرده و یخ احتمال فعالیت زودتر ABS وجود دارد؛ مسافت توقف می‌تواند زیاد باشد. حرکات فرمان، گاز و ترمز را تا حد امکان نرم و پیش‌بینی‌پذیر انجام دهید.
شن شل و سطوح نرم در بعضی شرایط فاصله توقف می‌تواند بیشتر شود، هرچند قابلیت هدایت بهتر حفظ شود. سرعت بسیار کم و فاصله زیاد؛ به توقف کوتاه اعتماد نکنید.

تفاوت ترمز ABS با ترمز معمولی چیست؟

ترمز معمولی و ترمز ABS دو سامانه کاملاً جداگانه برای متوقف‌کردن خودرو نیستند. خودروی مجهز به ABS همچنان از قطعات معمول سیستم ترمز مانند پدال، لنت، دیسک یا کاسه، روغن و مدار هیدرولیک استفاده می‌کند. ABS یک سامانه کنترلی است که در شرایط لازم، فشار ترمز را به‌صورت خودکار تنظیم می‌کند.

در خودروی فاقد ABS، اگر راننده ترمز را آن‌قدر محکم فشار دهد که چرخ‌ها قفل شوند، برای بازیابی کنترل باید فشار ترمز را متناسب با شرایط کم کند؛ کاری که در موقعیت اضطراری دشوار است. اما در خودروی مجهز به ABS، تنظیم سریع فشار ترمز توسط سیستم انجام می‌شود و راننده می‌تواند روی حفظ مسیر تمرکز کند.

آیا ترمز ABS همان ترمز دیسکی است؟

خیر. «دیسکی» و «کاسه‌ای» به نوع مکانیزم ترمز چرخ اشاره دارند، در حالی که ABS روش کنترل فشار ترمز در آستانه قفل‌شدن را توصیف می‌کند. بنابراین ممکن است خودرویی ترمز دیسکی داشته باشد اما ABS نداشته باشد، یا یک خودرو با ترمز دیسکی جلو و کاسه‌ای عقب به ABS مجهز باشد.

تفاوت ABS با EBD، ESP، TCS و ترمز کمکی چیست؟

روی مشخصات خودرو ممکن است چند نام کنار هم نوشته شده باشد: ABS، EBD، ESP، TCS و BA. این‌ها یک قطعه با نام‌های متفاوت نیستند؛ هرکدام وظیفه مشخصی دارند و ممکن است از بخشی از حسگرها یا تجهیزات یکسان استفاده کنند.

سیستم معنی و نقش اصلی تفاوت مهم با ABS
ABS ترمز ضدقفل؛ جلوگیری از قفل‌شدن طولانی چرخ‌ها هنگام ترمز موضوع اصلی همین مقاله است.
EBD توزیع الکترونیکی نیروی ترمز بین چرخ‌ها یا محورهای خودرو کمک می‌کند فشار ترمز متناسب با شرایط و بار خودرو تقسیم شود.
ESP / ESC کنترل پایداری الکترونیکی؛ کمک به کنترل انحراف و سرخوردن خودرو فقط منتظر ترمزگرفتن راننده نمی‌ماند و در شرایط لازم می‌تواند به‌صورت مستقل روی ترمز چرخ‌ها و توان موتور اثر بگذارد.
TCS / ASR کنترل کشش؛ کاهش هرزگردی چرخ‌های محرک هنگام گازدادن موضوع آن بیشتر از دست‌رفتن چسبندگی هنگام شتاب‌گیری است، نه قفل‌شدن چرخ هنگام ترمز.
BA / BAS / EBA ترمز کمکی اضطراری؛ کمک به افزایش نیروی ترمز وقتی سیستم تشخیص دهد راننده قصد توقف فوری دارد. به کافی‌بودن نیروی ترمز کمک می‌کند؛ ABS فشار ترمز را برای جلوگیری از قفل‌شدن تنظیم می‌کند.
AEB ترمز اضطراری خودکار؛ در خودروهای مجهز می‌تواند خطر برخورد را تشخیص دهد و بدون اقدام کافی راننده، ترمز کند. سامانه تشخیص خطر و مداخله خودکار است، نه همان ABS.

به‌طور خاص، داشتن ABS به معنی مجهزبودن قطعی خودرو به ESP نیست. این موضوع در خرید خودروهای داخلی و وارداتی با تیپ‌های مختلف اهمیت دارد. تجهیزات را باید از مشخصات همان مدل، سال تولید و نسخه بررسی کرد، نه صرفاً از یک نام آشنا در آگهی.

چراغ ABS پشت آمپر چه معنایی دارد؟

چراغ ABS معمولاً با نوشته ABS، اغلب داخل یک دایره یا علامت مربوط به ترمز، در صفحه کیلومتر دیده می‌شود. در بسیاری از خودروها وقتی سوئیچ را باز می‌کنید، چراغ برای چند ثانیه روشن می‌شود و بعد خاموش می‌شود. این روشن‌شدن کوتاه لزوماً خرابی نیست؛ بخشی از بررسی اولیه سامانه است.

اما اگر چراغ پس از روشن‌شدن خودرو خاموش نشود یا هنگام رانندگی روشن بماند، احتمال دارد سیستم یک خطا تشخیص داده باشد. در این شرایط باید وضعیت چراغ‌های دیگر و رفتار پدال ترمز را هم در نظر بگیرید.

وضعیت چراغ معنای احتمالی اقدام مناسب
روشن‌شدن کوتاه با بازکردن سوئیچ و سپس خاموش‌شدن معمولاً بخشی از آزمایش اولیه سامانه در صورت نبود علامت غیرعادی، طبیعی است؛ دفترچه خودرو ملاک نهایی است.
روشن‌ماندن چراغ ABS به‌تنهایی ثبت خطا یا غیرفعال‌شدن عملکرد ضدقفل رانندگی را با احتیاط و بدون ترمز شدید ادامه دهید و هرچه زودتر سیستم را بررسی کنید؛ در صورت اختلال محسوس ترمز، توقف کنید.
روشن‌شدن هم‌زمان ABS و چراغ قرمز ترمز، در حالی که ترمز دستی آزاد است احتمال ایراد مهم‌تر در ترمز یا توزیع نیروی ترمز در نخستین محل امن توقف کنید و از ادامه رانندگی خودداری کنید؛ برای بررسی تخصصی یا حمل خودرو کمک بگیرید.
چراغ هشدار همراه با پدال غیرعادی، افت محسوس ترمز یا نشتی روغن احتمال مشکل جدی در سامانه ترمز ایمن توقف کنید و خودرو را نرانید. بررسی حرفه‌ای لازم است.

اگر فقط چراغ ABS روشن باشد، ترمز ماشین از کار می‌افتد؟

در بسیاری از خودروها، اگر فقط سامانه ضدقفل دچار خطا شود، ترمز هیدرولیکی معمولی همچنان کار می‌کند؛ اما دیگر نباید روی عملکرد ABS حساب کنید. بااین‌حال، این موضوع حکم همگانی برای هر خطایی نیست. اگر چراغ قرمز ترمز هم روشن است یا ترمز خودرو رفتار غیرعادی دارد، احتمال خطر بالاتر است و ادامه رانندگی توصیه نمی‌شود.

علت روشن شدن چراغ ABS چیست؟

دلایل مختلفی وجود دارد و بدون خواندن خطای ثبت‌شده نمی‌شود علت قطعی را اعلام کرد. از موارد رایج‌تر می‌توان به خرابی حسگر سرعت چرخ، آسیب سیم یا سوکت حسگر، مشکل قطعه‌ای که حسگر سرعت از روی آن خوانده می‌شود، ایراد در مجموعه کنترل ABS یا اختلال برق‌رسانی اشاره کرد.

بعد از تعویض بلبرینگ چرخ یا تعمیر بخش‌هایی از جلوبندی هم ممکن است به دلیل آسیب‌دیدن حسگر، نصب نامناسب یا مشکل قطعه مرتبط، چراغ ABS روشن شود. البته هم‌زمانی دو اتفاق به‌تنهایی ثابت نمی‌کند تعمیرکار قطعه‌ای را خراب کرده است؛ خطای ثبت‌شده باید بررسی شود.

فعال‌شدن غیرمنتظره ABS در سرعت کم

گاهی راننده هنگام نزدیک‌شدن به توقف کامل، روی آسفالت خشک و بدون ترمز شدید، ضربان عجیب پدال را احساس می‌کند. یکی از احتمال‌ها ثبت نادرست سرعت چرخ توسط حسگر یا قطعه مربوط به آن است؛ ولی این علامت به‌تنهایی برای تشخیص کافی نیست. اگر چنین وضعیتی تکرار می‌شود، بررسی سیستم ترمز را عقب نیندازید.

عیب‌یابی سیستم ABS چگونه انجام می‌شود؟

برای بررسی ایراد ABS، فقط نگاه‌کردن به چراغ پشت آمپر کافی نیست. تعمیرکار ابتدا وضعیت ترمز معمولی، سطح روغن و اتصالات قابل مشاهده را بررسی می‌کند و سپس با دستگاه عیب‌یابی سازگار با سامانه ABS، خطاهای ثبت‌شده و در صورت امکان اطلاعات سرعت چرخ‌ها را می‌خواند. همه دستگاه‌های ساده OBD که فقط خطاهای موتور را نشان می‌دهند، الزاماً به اطلاعات ABS دسترسی ندارند.

کدی که به یک حسگر اشاره می‌کند هم همیشه به معنی خرابی خود حسگر نیست؛ شاید مشکل از سیم‌کشی، سوکت، قطعه مغناطیسی یا دندانه‌دار مربوط به حسگر یا حتی اتصال نامناسب باشد. تعویض پشت‌سرهم قطعات بدون پیدا کردن علت، ممکن است فقط هزینه تعمیر را بیشتر کند.

آیا می‌توان ABS را غیرفعال یا فیوز آن را خارج کرد؟

برای استفاده روزمره چنین کاری توصیه نمی‌شود. در بعضی خودروها، خارج‌کردن فیوز یا دستکاری برق ABS می‌تواند روی سیستم‌های مرتبط مانند توزیع نیروی ترمز یا کنترل پایداری هم اثر بگذارد. تعمیر سامانه ترمز باید مطابق دستورالعمل همان خودرو انجام شود و روشن‌شدن چراغ هشدار را نباید با خاموش‌کردن چراغ یا پاک‌کردن موقت خطا «تعمیر» تلقی کرد.

چطور از سیستم ABS نگهداری کنیم؟

برای ABS سرویس دوره‌ای جداگانه‌ای شبیه تعویض لنت وجود ندارد که در همه خودروها یکسان باشد. بیشتر مراقبت‌های مهم، همان نگهداری درست کل سیستم ترمز و چرخ‌هاست.

  • روغن ترمز مناسب: نوع و زمان تعویض روغن را طبق دفترچه و مشخصات سازنده انتخاب کنید. وجود ABS به‌تنهایی تعیین نمی‌کند خودرو حتماً به چه روغنی نیاز دارد؛ روغن‌های مختلف را خودسرانه مخلوط نکنید.
  • لنت و دیسک سالم: ABS نمی‌تواند فرسودگی لنت، تاب‌داشتن دیسک یا نشتی مدار ترمز را جبران کند.
  • لاستیک مناسب و هم‌اندازه: آج مناسب، فشار باد درست و رعایت اندازه‌های تأییدشده اهمیت زیادی دارند. تفاوت نامناسب قطر چرخ‌ها در بعضی خودروها می‌تواند بر تحلیل سرعت چرخ‌ها اثر بگذارد.
  • بررسی پس از تعمیر چرخ و جلوبندی: اگر پس از کار روی بلبرینگ چرخ، پلوس یا بخش‌های مرتبط چراغ ABS روشن شد، حسگر و اتصالات آن نیز باید بررسی شوند.
  • توجه به نشتی یا چراغ هشدار: پایین‌رفتن سطح روغن ترمز، تغییر غیرعادی پدال یا روشن‌شدن چراغ قرمز ترمز را موضوعی فوری بدانید.

آیا خرابی ABS باعث افزایش مصرف سوخت می‌شود؟

ABS در رانندگی معمولی مدام در حال ترمزگرفتن نیست که به‌طور مستقیم مصرف سوخت را بالا ببرد. اگر خودرو هم‌زمان مشکل ترمزگیری، داغ‌شدن یک چرخ یا کشیده‌شدن به یک سمت دارد، باید عیب درگیری ترمز و سایر بخش‌ها بررسی شود؛ نسبت‌دادن مستقیم این علائم به ABS بدون عیب‌یابی درست نیست.

هنگام خرید خودروی کارکرده، ABS را چطور بررسی کنیم؟

در بازار خودروهای کارکرده ایران، مخصوصاً وقتی یک مدل در چند تیپ یا سال ساخت عرضه شده، نمی‌شود از روی نام خودرو مطمئن شد که ABS دارد یا همه تجهیزات مرتبط با آن سالم هستند. بهتر است وجود این آپشن را با دفترچه، مشخصات تیپ و امکانات واقعی همان خودرو تطبیق دهید.

  1. چراغ پشت آمپر را بررسی کنید. در بسیاری از خودروها چراغ ABS هنگام بازکردن سوئیچ روشن و سپس خاموش می‌شود. روشن‌نشدن غیرعادی آن در خودرویی که باید ABS داشته باشد هم نیازمند بررسی است.
  2. چراغ هشدار دائم را جدی بگیرید. خاموش‌کردن چراغ با پاک‌کردن کد خطا، اثبات سالم‌بودن سیستم نیست.
  3. کارشناسی ترمز و دیاگ انجام دهید. دستگاه باید به یونیت ABS همان خودرو دسترسی داشته باشد؛ کدها و داده‌های ثبت‌شده را بررسی کنید.
  4. سابقه تصادف و تعمیرات چرخ را در نظر بگیرید. ضربه به مجموعه چرخ یا تعمیر غیراصولی می‌تواند به حسگرها و اتصالات صدمه بزند.
  5. تست خطرناک انجام ندهید. ترمز ناگهانی با سرعت بالا در خیابان، روش قابل‌قبولی برای سنجیدن سلامت ABS نیست.

اگر فروشنده می‌گوید «چراغ ABS فقط خطای سنسور است و چیز مهمی نیست»، این گفته را بدون بررسی نپذیرید. شاید مشکل واقعاً ساده باشد، اما تا زمانی که منشأ آن معلوم نشده، نمی‌توان هزینه و خطرش را پیش‌بینی کرد.

تعمیر ABS چقدر هزینه دارد؟

هزینه تعمیر از تعویض سوکت یا سیم‌کشی تا تعویض حسگر، تعمیر یونیت یا مجموعه هیدرولیکی تفاوت زیادی دارد. حتی در یک خودرو، خطای مشابه ممکن است علت یکسانی نداشته باشد. برای برآورد منطقی، ابتدا کد خطا و عیب واقعی مشخص شود و سپس قیمت قطعه متناسب با مدل، کیفیت و دستمزد تعمیر استعلام شود. اعلام یک «قیمت ثابت تعمیر پمپ ABS» بدون این اطلاعات کمکی به تصمیم‌گیری نمی‌کند.

سؤالات متداول درباره ترمز ABS

ای بی اس ماشین چیست و مخفف چه عبارتی است؟

ای‌بی‌اس همان ABS و مخفف Anti-lock Braking System است؛ یعنی سیستم ترمز ضدقفل. این سامانه هنگام ترمز شدید فشار ترمز را تنظیم می‌کند تا چرخ‌ها برای مدت طولانی قفل نمانند و خودرو بهتر هدایت شود.

چرا هنگام ترمز شدید پدال زیر پا می‌لرزد؟

اگر خودرو ABS داشته باشد، ضربان پدال همراه با صدای کوتاه تق‌تق می‌تواند نشانه عملکرد طبیعی سیستم باشد. در این وضعیت پدال را محکم و پیوسته نگه دارید. لرزش مداوم در ترمزگیری سبک را باید جدا بررسی کرد.

آیا با روشن بودن چراغ ABS می‌توان رانندگی کرد؟

اگر فقط چراغ ABS روشن باشد، در بسیاری از خودروها ترمز معمولی همچنان کار می‌کند، اما عملکرد ضدقفل ممکن است در دسترس نباشد و سیستم باید هرچه زودتر بررسی شود. اگر چراغ قرمز ترمز هم روشن است، یا پدال و قدرت ترمز غیرعادی‌اند، در محل امن توقف کنید و ادامه ندهید.

آیا ترمز ABS از ترمز معمولی قوی‌تر است؟

ABS الزاماً به معنی قدرت بیشتر ترمز نیست. مزیت اصلی آن کنترل بهتر قفل‌شدن چرخ‌ها و حفظ فرمان‌پذیری هنگام ترمز شدید است. مسافت توقف هم به لاستیک، جاده، سرعت و شرایط ترمز بستگی دارد.

ترمز ABS روی برف و یخ هم کار می‌کند؟

بله، اگر سیستم سالم باشد می‌تواند در این سطوح هم فعال شود؛ اما روی یخ یا برف فشرده، چسبندگی بسیار کمتر است و توقف همچنان ممکن است طولانی شود. وجود ABS دلیل نمی‌شود فاصله ایمنی را کاهش دهید.

آیا ABS جای ESP را می‌گیرد؟

خیر. ABS بیشتر هنگام ترمزگیری از قفل‌شدن چرخ‌ها جلوگیری می‌کند. ESP یا ESC برای کمک به کنترل انحراف و پایداری خودرو در شرایط مختلف طراحی شده است و عملکرد گسترده‌تری دارد. داشتن ABS به معنی داشتن ESP نیست.

آیا ماشین با ترمز کاسه‌ای می‌تواند ABS داشته باشد؟

بله. دیسکی یا کاسه‌ای بودن، نوع ترمز چرخ را مشخص می‌کند؛ ABS سامانه کنترل فشار ترمز است. بعضی خودروها با ترمز کاسه‌ای عقب نیز ABS دارند.

آیا ABS نیاز به تعویض روغن مخصوص دارد؟

نه به این معنا که یک روغن واحد مخصوص همه خودروهای ABSدار وجود داشته باشد. نوع و زمان تعویض روغن ترمز به دستور سازنده خودرو بستگی دارد. استفاده از روغن اشتباه یا هواگیری غیراصولی می‌تواند خطرناک باشد.

آیا برای کارکردن ABS باید دکمه‌ای را روشن کنیم؟

در بیشتر خودروهای سواری، ABS هنگام روشن‌بودن خودرو و آماده‌بودن سامانه به‌طور خودکار فعال است و دکمه روشن‌کردن جداگانه ندارد. اگر خودرو هشدار خطا می‌دهد، باید مطابق دفترچه و نظر متخصص بررسی شود.

جمع‌بندی؛ چرا ABS یکی از تجهیزات مهم ایمنی خودرو است؟

کار اصلی ABS کوتاه‌کردن تضمینی مسافت ترمز نیست؛ کمک می‌کند هنگام ترمز شدید چرخ‌ها قفل نمانند و راننده بهتر بتواند مسیر خودرو را کنترل کند. برای استفاده درست، در توقف اضطراری پدال را محکم و پیوسته نگه دارید و از ترمزگیری ضربه‌ای خودداری کنید. در عین حال، هیچ سامانه‌ای جای لاستیک سالم، فاصله ایمنی و سرعت متناسب با جاده را نمی‌گیرد.

اگر چراغ ABS روشن مانده، اول از همه وضعیت سایر چراغ‌های ترمز و رفتار پدال را بررسی کنید. خطای این سیستم همیشه به معنی ازکارافتادن کامل ترمز نیست، اما بی‌اهمیت هم نیست. به‌ویژه اگر چراغ قرمز ترمز نیز روشن باشد، خودرو باید در جای امن متوقف شود و مشکل آن قبل از ادامه مسیر بررسی شود.

تازه ترين اخبار

دیدگاه بگذارید

اولین نفر باشید که دیدگاه خود را می نویسد

avatar