شوک قیمتی در بازار روغن موتور؛ وقتی یک سرویس ساده خودرو میلیونی شد

بازار روغن موتور در هفته‌های اخیر شرایطی را تجربه می‌کند که بسیاری از فعالان این حوزه از آن به عنوان یکی از بی‌سابقه‌ترین نوسانات قیمتی سال‌های اخیر یاد می‌کنند. افزایش هم‌زمان قیمت‌ها و اختلال در عرضه، باعث شده هزینه یک سرویس ساده تعویض روغن برای خودروهای پرتیراژ، ظرف چند ماه به شکل محسوسی افزایش پیدا کند و فشار اصلی این گرانی مستقیماً به مصرف‌کننده نهایی وارد شود.

بررسی‌های میدانی از مراکز تعویض روغن و فروشگاه‌های عرضه روغن موتور در نقاط مختلف تهران نشان می‌دهد بازار این کالای مصرفی با سه مشکل هم‌زمان روبه‌رو است:

• افزایش ناگهانی قیمت‌ها
• کاهش موجودی برخی برندهای پرتقاضا
• سردرگمی و بی‌اعتمادی مصرف‌کنندگان نسبت به قیمت واقعی کالا

کاهش محسوس مراجعه برای تعویض روغن

تعویض روغن یکی از ساده‌ترین و ضروری‌ترین سرویس‌های دوره‌ای هر خودرو است. اما حالا بسیاری از تعمیرکاران می‌گویند مشتریان، این سرویس مهم را به تعویق می‌اندازند یا فقط حداقل موارد را انجام می‌دهند.

به گفته برخی فعالان این صنف:

«تا چند ماه پیش صف تعویض روغن داشتیم، اما حالا مشتری وقتی قیمت را می‌شنود، سرویس را عقب می‌اندازد.»

این موضوع از یک نظر نگران‌کننده است؛ زیرا تعویض نکردن به‌موقع روغن موتور، مستقیماً به سلامت موتور خودرو آسیب می‌زند و در بلندمدت هزینه‌های سنگین‌تری به مالک خودرو تحمیل می‌کند.

افزایش ۳۰ تا ۴۰ درصدی قیمت در مدت کوتاه

گزارش‌ها از بازار نشان می‌دهد قیمت برخی برندهای روغن موتور تنها در یک ماه حدود ۴۰ درصد افزایش داشته است. این افزایش مربوط به محصولاتی است که حتی با سهمیه رسمی و دولتی در بازار توزیع شده‌اند.

نتیجه این افزایش ناگهانی:

• کمبود برخی برندهای پرمصرف در بازار
• فروش روغن با قیمت بالاتر از نرخ درج‌شده روی بسته‌بندی
• شکل‌گیری فضای بی‌اعتمادی بین خریدار و فروشنده

چرا قیمت روغن موتور این‌قدر بالا رفته است؟

علت این نوسانات را باید در وابستگی تولید روغن موتور به واردات مواد اولیه جست‌وجو کرد.

برای تولید روغن موتور، موارد زیر عمدتاً وارداتی هستند:

• روغن پایه
• مواد افزودنی شیمیایی
• ترکیبات بهبوددهنده عملکرد

این مواد مستقیماً به نرخ ارز وابسته‌اند. بنابراین هر تغییر در قیمت ارز، خیلی سریع خودش را در قیمت نهایی روغن موتور نشان می‌دهد.

از طرف دیگر، آمار تولید لوازم یدکی و روانکارها نشان می‌دهد:

این اعداد نشان می‌دهد که تولید داخلی پاسخ‌گوی کامل نیاز بازار نیست و همین موضوع، فشار بیشتری به زنجیره تأمین وارد می‌کند.

هزینه تعویض روغن خودروهای پرتیراژ چقدر شده است؟

افزایش قیمت روغن موتور، مستقیماً روی فاکتور تعویض روغن اثر گذاشته است.

نمونه هزینه‌های جدید تعویض روغن:

• پژو ۲۰۶ و پژو پارس (موتور جدید) قبلاً: زیر ۲ میلیون تومان
  اکنون: نزدیک به ۳ میلیون تومان
• خودروهای چینی و مونتاژی قبلاً: ۱ تا ۱.۸ میلیون تومان
  اکنون: ۳.۱ تا ۳.۳ میلیون تومان
• پراید (خودروی پرتیراژ) قبلاً: ۸۰۰ تا ۹۰۰ هزار تومان
  اکنون: ۱.۲ تا ۱.۴ میلیون تومان

برای بسیاری از خانواده‌ها، این اعداد دیگر مربوط به «سرویس دوره‌ای ساده» نیست و به یک هزینه قابل توجه تبدیل شده است.

فروش بالاتر از قیمت درج‌شده روی کالا

یکی از عجیب‌ترین مواردی که در بازار دیده می‌شود، فروش روغن موتور با قیمتی بالاتر از نرخ چاپ‌شده روی بسته‌بندی است.

برای مثال:

• قیمت درج‌شده روی محصول: ۹۴۰ هزار تومان
• قیمت فروش در بازار: بین ۱.۲ تا ۱.۶ میلیون تومان

این اختلاف قیمت، سؤال‌های جدی درباره نظارت بر شبکه توزیع و شفافیت قیمت‌گذاری ایجاد کرده است.

وعده مسئولان و واقعیت بازار

در حالی که مسئولان نظارتی اعلام کرده‌اند کمبود ایجادشده موقتی است و با تصمیمات جدید، تولید و توزیع تقویت خواهد شد، مشاهدات بازار هنوز نشان می‌دهد:

• قیمت‌ها تثبیت نشده‌اند
• عرضه برخی برندها همچنان محدود است
• مصرف‌کننده همچنان با نرخ‌های بالا روبه‌روست

فعالان صنفی هشدار می‌دهند اگر شفافیت در قیمت‌گذاری و نظارت مؤثر بر توزیع ایجاد نشود، این وضعیت می‌تواند به موج جدیدی از گرانی و بی‌ثباتی در بازار منجر شود.

جمع‌بندی؛ فشار مستقیم بر مصرف‌کننده

آنچه امروز در بازار روغن موتور رخ می‌دهد، صرفاً یک افزایش قیمت ساده نیست. ترکیب افزایش نرخ، کمبود کالا و نبود شفافیت در عرضه، باعث شده:

• مصرف‌کننده به تعویض روغن بی‌اعتماد شود
• سرویس‌های ضروری خودرو به تعویق بیفتد
• هزینه نگهداری خودرو به شکل محسوسی افزایش پیدا کند

در چنین شرایطی، بیش از هر زمان دیگری، نظارت دقیق بر شبکه توزیع و کنترل قیمت‌ها برای بازگشت آرامش به بازار ضروری به نظر می‌رسد.