سن اسقاط خودروها در ایران اعلام شد / خرداد ۱۴۰۵

سن اسقاط خودروها در ایران چند سال است؟

موضوع نوسازی ناوگان فرسوده در سال‌های اخیر به یکی از محورهای مهم سیاست‌گذاری در حوزه حمل‌ونقل کشور تبدیل شده است. خودروها و وسایل نقلیه قدیمی به دلیل مصرف سوخت بالا، سطح ایمنی پایین‌تر و آلایندگی بیشتر، سهم قابل توجهی در مشکلات زیست‌محیطی و ترافیکی شهرها دارند. به همین دلیل برای هر گروه از وسایل نقلیه یک سن مشخص به عنوان مرز فرسودگی تعیین شده تا پس از رسیدن به آن، خودرو وارد فرآیند نظارت‌های سخت‌گیرانه‌تر یا طرح‌های نوسازی شود.

هدف از تعیین این سن مشخص آن است که خودروهای قدیمی به تدریج از چرخه تردد خارج شوند و جای خود را به ناوگان جدیدتر و کم‌مصرف‌تر بدهند. این روند در بسیاری از کشورها نیز اجرا می‌شود و یکی از ابزارهای اصلی برای کاهش آلودگی هوا و افزایش ایمنی جاده‌ها محسوب می‌شود.

سن قانونی اسقاط انواع وسایل نقلیه در ایران

مطابق ضوابط فعلی، سن فرسودگی برای انواع وسایل نقلیه متفاوت است و بر اساس نوع کاربری و میزان استهلاک آن‌ها تعیین می‌شود. جدول زیر سن اسقاط هر دسته از وسایل نقلیه را نشان می‌دهد.

نوع وسیله نقلیه | سن اسقاط

خودروهای سواری شخصی | ۲۰ سال

تاکسی‌ها | ۱۰ سال

وانت‌بارها | ۲۰ سال

اتوبوس‌ها | ۱۰ سال

مینی‌بوس‌ها | ۱۵ سال

کامیون و کامیونت | ۱۶ سال

موتورسیکلت‌ها | ۱۰ سال

تفاوت در این اعداد به میزان استفاده روزانه و فشار کاری هر وسیله نقلیه مرتبط است. برای مثال تاکسی‌ها و اتوبوس‌ها به دلیل کارکرد بالا و تردد مداوم در مدت زمان کوتاه‌تری به سن فرسودگی می‌رسند.

چرا خروج خودروهای فرسوده از ناوگان اهمیت دارد؟

خودروهای فرسوده معمولاً از نظر فنی در شرایط مطلوبی قرار ندارند و مصرف سوخت آن‌ها نسبت به خودروهای جدید بیشتر است. علاوه بر این، سیستم‌های ایمنی و کنترل آلایندگی در این خودروها با استانداردهای روز فاصله زیادی دارد. در نتیجه حضور تعداد زیاد خودروهای قدیمی در ناوگان حمل‌ونقل می‌تواند پیامدهای مختلفی داشته باشد.

مهم‌ترین اثرات منفی خودروهای فرسوده شامل موارد زیر است:

• افزایش مصرف سوخت در مقیاس ملی
• سهم قابل توجه در آلودگی هوای شهرهای بزرگ
• افزایش احتمال نقص فنی و بروز حادثه
• بالا رفتن هزینه تعمیر و نگهداری برای مالکان

به همین دلیل بسیاری از کارشناسان حوزه حمل‌ونقل، اجرای برنامه‌های اسقاط و جایگزینی خودروهای قدیمی را یکی از مؤثرترین راهکارها برای بهبود کیفیت ناوگان می‌دانند.

آیا رسیدن خودرو به سن فرسودگی یعنی اسقاط فوری؟

رسیدن یک خودرو به سن فرسودگی به معنای توقف فوری تردد آن نیست. در عمل، این خودروها معمولاً وارد مرحله‌ای از نظارت‌های فنی سخت‌گیرانه‌تر می‌شوند. به عنوان مثال، الزام به دریافت معاینه فنی با فواصل کوتاه‌تر یا کنترل دقیق‌تر استانداردهای آلایندگی از جمله اقداماتی است که برای این خودروها در نظر گرفته می‌شود.

در بسیاری از موارد نیز مالکان می‌توانند از طرح‌های جایگزینی استفاده کنند. این طرح‌ها معمولاً شامل تحویل خودروی فرسوده و دریافت تسهیلات یا امتیاز برای خرید خودروی جدید است تا روند خروج خودروهای قدیمی از ناوگان با سرعت بیشتری انجام شود.

روش محاسبه سن فرسودگی خودرو

محاسبه سن فرسودگی خودرو کار پیچیده‌ای نیست و تنها به سال تولید خودرو بستگی دارد. برای این کار کافی است سال ساخت درج شده در اسناد خودرو با سال جاری مقایسه شود.

برای نمونه، اگر یک خودروی سواری در سال ۱۳۸۵ تولید شده باشد، در سال ۱۴۰۵ به سن ۲۰ سالگی می‌رسد و در دسته خودروهای فرسوده قرار می‌گیرد. از این مرحله به بعد، این خودرو مشمول مقررات مربوط به ناوگان فرسوده خواهد شد.

در مجموع، برنامه نوسازی و اسقاط خودروهای فرسوده یکی از ابزارهای مهم برای مدیریت مصرف انرژی، کاهش آلودگی هوا و افزایش ایمنی حمل‌ونقل محسوب می‌شود. اجرای دقیق این برنامه می‌تواند به تدریج ساختار ناوگان کشور را جوان‌تر و کارآمدتر کند.