نرخ چهارم بنزین چیست؟ جزئیات پیشنهاد جدید قیمت سوخت

سخنگوی صنف جایگاه‌های سوخت کشور از پیشنهاد تعیین نرخ چهارم بنزین برای مدیریت مصرف و کاهش ناترازی سوخت خبر داده است. بر اساس این پیشنهاد، نرخ‌های فعلی ۱۵۰۰، ۳۰۰۰ و ۱۰ هزار تومانی بدون تغییر باقی می‌مانند و برای مصرف فراتر از پلکان سوم، نرخ بالاتری در نظر گرفته می‌شود. این طرح هنوز در حد پیشنهاد مطرح‌شده از سوی صنف جایگاه‌های سوخت است و به معنای تصویب یا اجرای نرخ چهارم نیست.

نرخ چهارم بنزین چگونه محاسبه می‌شود؟

نواز، سخنگوی صنف جایگاه‌های سوخت کشور، معتقد است تعیین پلکان چهارم می‌تواند به تفکیک دقیق‌تر مصرف‌کنندگان و مدیریت تقاضای بنزین کمک کند. در مدل پیشنهادی او، سه نرخ نخست بدون تغییر باقی می‌مانند و نرخ چهارم برای افرادی در نظر گرفته می‌شود که مصرف آن‌ها از محدوده پلکان سوم نیز فراتر می‌رود.

ساختار پیشنهادی قیمت بنزین به این صورت است:

در این پیشنهاد، نرخ چهارم هنوز رقم مشخصی ندارد. هدف این است که مصرف‌کنندگان با مصرف بسیار بالا، در صورت ادامه مصرف مازاد، هزینه بیشتری بپردازند؛ در مقابل، امکان کاهش مصرف و بازگشت به پلکان‌های پایین‌تر برای آن‌ها وجود داشته باشد.

چه کسانی مشمول نرخ چهارم بنزین می‌شوند؟

به گفته نواز، حدود ۹۰ درصد دارندگان خودرو می‌توانند در سه پلکان نخست قرار بگیرند. از نگاه او، نرخ چهارم بیشتر متوجه گروه محدودی از مصرف‌کنندگان با مصرف بسیار بالاست؛ افرادی که مصرف سوخت آن‌ها از محدوده نرخ‌های اول تا سوم فراتر می‌رود.

با این حال، تعیین گروه‌های مشمول به نحوه طراحی سهمیه‌ها و ضوابط اجرایی بستگی خواهد داشت. خودروهای دارای سهمیه‌های خاص، از جمله خودروهای فعال در تاکسی‌های اینترنتی، نیز باید در محاسبات لحاظ شوند تا مصرف کاری آن‌ها با مصرف شخصی خودروها یکسان در نظر گرفته نشود.

یکی از اهداف این پیشنهاد، شناسایی دقیق‌تر مصرف‌کنندگان پرمصرف است. با وجود این، در اطلاعات ارائه‌شده هنوز جزئیاتی درباره سقف هر پلکان، میزان سهمیه‌ها یا معیار دقیق ورود به نرخ چهارم اعلام نشده است.

آیا نرخ چهارم بنزین باعث افزایش قیمت سوخت برای همه می‌شود؟

بر اساس توضیحات سخنگوی صنف جایگاه‌های سوخت، در مدل پیشنهادی نرخ‌های اول، دوم و سوم ثابت می‌مانند و تنها مصرف مازاد بر پلکان سوم با نرخ بالاتری محاسبه می‌شود. بنابراین، در صورت اجرای طرح با همین ساختار، افزایش قیمت مستقیماً متوجه مصرفی خواهد بود که از سقف تعیین‌شده برای سه نرخ نخست عبور می‌کند.

نواز همچنین گفته است حدود ۸۵ درصد مردم همچنان با نرخ‌های قبلی سوخت‌گیری می‌کنند. این رقم با برآورد ۹۰ درصدی او درباره امکان استفاده دارندگان خودرو از سه پلکان نخست متفاوت است؛ اولی به وضعیت فعلی سوخت‌گیری اشاره دارد و دومی برآوردی درباره ساختار پیشنهادی است.

در هر صورت، میزان تأثیر طرح بر هزینه سوخت خانوارها به جزئیاتی مانند سقف سهمیه‌ها، نرخ نهایی پلکان چهارم و گروه‌های مشمول بستگی دارد؛ مواردی که در پیشنهاد مطرح‌شده هنوز به‌طور کامل مشخص نشده‌اند.

آیا افزایش نرخ چهارم بنزین تورم‌زا خواهد بود؟

نواز درباره آثار تورمی نرخ چهارم بنزین گفته است ارزیابی دقیق این موضوع در حوزه تخصصی کارشناسان اقتصادی قرار دارد و صنف جایگاه‌های سوخت در تعیین قیمت و سهمیه نقشی ندارد. او در عین حال معتقد است تأثیر افزایش نرخ سوخت برای گروه محدودی از مصرف‌کنندگان را نباید با افزایش قیمت بنزین برای تمام جامعه یکسان دانست.

به گفته وی، نوسانات نرخ ارز در سال‌های اخیر نیز بر تورم اثرگذار بوده است؛ با این حال، این موضوع به معنای بی‌تأثیر بودن قیمت بنزین بر هزینه‌های زندگی نیست. اگر افزایش قیمت به تمام سهمیه‌ها و همه مصرف‌کنندگان تعمیم پیدا کند، آثار آن می‌تواند با حالتی که فقط مصرف مازاد با نرخ بالاتر محاسبه می‌شود، تفاوت داشته باشد.

از سوی دیگر، حتی اگر نرخ چهارم تنها برای مصرف‌کنندگان پرمصرف اعمال شود، نمی‌توان بدون بررسی دقیق آثار مستقیم و غیرمستقیم آن بر هزینه حمل‌ونقل و قیمت کالاها، درباره میزان اثرگذاری آن بر تورم نتیجه قطعی گرفت.

آیا نرخ چهارم بنزین تصویب شده است؟

بر اساس اطلاعات مطرح‌شده، نرخ چهارم بنزین در حال حاضر یک پیشنهاد برای مدیریت مصرف سوخت است و جزئیات نهایی آن اعلام نشده است. نرخ دقیق پلکان چهارم، سقف مصرف هر مرحله، نحوه محاسبه سهمیه و زمان احتمالی اجرا همچنان مشخص نیست.

در نتیجه، تا زمانی که تصمیم رسمی درباره این پیشنهاد اعلام نشود، نمی‌توان نرخ بالاتر از ۱۰ هزار تومان را قیمت قطعی بنزین یا نشانه‌ای از آغاز اجرای طرح دانست.