رفت و آمد کامیون‌های دودزا در پایتخت

چهارشنبه 13 آذر 98 ساعت 19:27
رفت و آمد کامیون‌های دودزا در پایتخت

شب‌ها که مردم تهران در خوابند کامیون‌های پرشمار دیزلی مشغول کارند؛ دور از نگاه شهروندان، دور از نگاه ناظران و رسانه‌ها. در روزهایی که آلودگی نفس شهر و شهروندانش را می‌گیرد، کمیته اضطرار آلودگی هوا با حضور نمایندگان سازمان محیط‌زیست، شهرداری تهران، وزارت بهداشت، وزارت کشور، پلیس و‌... در استانداری تهران برگزار می‌شود تا برای کنترل آسیب‌های ناشی از آلودگی هوا، تصمیمات و سیاست‌هایی اتخاذ شود. ممنوعیت رفت و آمد کامیون‌ها در شهر تهران معمولاً یکی از مصوبات ثابت کمیته اضطرار است، اما براساس گزارش‌های مردمی و تأیید شهرداری تهران اجرای این طرح با موانعی مواجه است.

چند روز پیش علی پیرحسینلو، مشاور معاون حمل‌ونقل شهرداری تهران در حساب توییتری خود نوشت: «با آنکه دولت تصمیم گرفته بود از دیشب تا آخر هفته ورود کامیون‌ها به تهران مطلقاً ممنوع باشد، عملاً پلیس این تصمیم را اجرا نکرده و از ساعت 10 دوشنبه ‌شب تا 6 صبح امروز (22آبان)،  3 هزارو838 رفت و آمد کامیون، عمدتاً دودزا در دوربین‌های ورودی خروجی شهر ثبت شده است.» این توییت یک مقام مسئول در شهرداری تهران به خوبی ناکارآمدی تصمیم‌ها را نشان می‌دهد. نکته‌ای که از طرف مرکز کنترل ترافیک شهر تهران هم تأیید شده است. نوشین سرور، رئیس مرکز کنترل ترافیک تهران  اعلام کرده است که پلیس راهور موفق به اجرای کامل مصوبه کمیته اضطرار آلودگی هوا در خصوص ممنوعیت رفت و آمد کامیون‌ها در شهر نشده است و متاسفانه در بزرگراه‌های صدر، امام علی(ع)، بابایی و زین‌الدین در مانیتورینگ تصویری شاهد عبور خودروهای دیزلی بودیم.

بر اساس مطالعاتی که بخشی از نتایج آنها پیش از این از طرف شرکت کنترل کیفیت‌ آلودگی هوا منتشر شده است؛ خودروهای دیزلی سنگین و نیمه‌سنگین در شهر تهران مسبب تولید آلاینده‌های اکسیدهای گوگرد و اکسیدهای نیتروژن و مهم‌ترین آن ذرات معلق هستند. در شهر تهران بیش از 105‌هزار خودروی دیزلی وجود دارد که از این تعداد، نزدیک به 97‌هزار دستگاه کامیون هستند. همچنین براساس مطالعات شرکت کنترل کیفیت هوای تهران، سهم کامیون‌ها در مجموع ذرات معلق انتشاریافته تهران، 19‌درصد است. فراموش نکنیم که ذرات معلق مهم‌ترین معضل کنونی هوای تهران است، برای همین در روزهای آلوده ممنوعیت رفت و آمد کامیون‌ها از طرف استاندار تهران اعلام می‌شود.

پس چرا با وجود مصوبه کمیته اضطرار کاهش آلودگی هوا مبنی‌بر ممنوعیت رفت و آمد کامیون‌ها در روزهای آلوده، اجرای آن با اختلال رو به رو است؟ شنیده می‌شود که پلیس کد جریمه برای خودروهای سنگین تهران اختصاص نداده است و همچنان به صورت فیزیکی اعمال قانون می‌کند که در این صورت طبیعتاً به خاطر کمبود نیرو، امکان رصد همه خودروهای درحال رفت و آمد و در نتیجه کنترل و جریمه آنها وجود ندارد. طبق ماده 108 قانون برنامه ششم توسعه؛ قرار شده اعمال جریمه‌های رانندگی به صوت مکانیزه باشد، به این ترتیب که شهرداری تهران و دیگر کلانشهرها باید در سطح شهر دوربین‌های پلاک‌ خوان نصب کنند تا تخلفات رانندگی ازجمله سرعت غیرمجاز، نگرفتن برگه معاینه فنی، عبور از چراغ قرمز و ... از طریق دوربین‌ها ثبت و متناسب با نوع تخلف اعمال جریمه صورت گیرد و پلیس قبض جریمه را بر این اساس صادر کند.

پلیس پاسخگوی سازمان محیط‌زیست نیست

مسعود تجریشی، معاون محیط‌ زیست انسانی سازمان حفاظت محیط‌زیست می‌گوید: «پلیس خود را در فضایی قرار داده است که بعضی کارها را انجام نمی‌دهد. آن‌ها عقیده دارند چون دولتی نیستند و فرمانده دارند، خودشان تصمیم می‌گیرند که چه کار کنند.‌ سال پیش از پلیس راهنمایی ‌و رانندگی درخواست کردیم شمار کامیون‌های متخلف را به لحاظ معاینه فنی و تعداد جریمه‌شدگان اعلام کند، ولی جواب روشنی نگرفتیم.»

تجریشی در پاسخ به چرایی اجرانشدن مصوبه کمیته اضطرار مبنی‌بر ممنوعیت رفت و آمد کامیون‌ها در روزهای آلوده تأکید می‌کند که پلیس برنامه‌ها و مأموریت‌های درون نهادی خود را دارد و شاید با این تصور که جریمه کامیون‌های متخلف، به رانندگان فشار مالی وارد می‌کند؛ از اعمال قانون کوتاه می‌آید و به نوعی نمی‌خواهند خود را پیش مردم بدنام کنند.

قوانین هوا، ضمانت اجرایی ندارند

این مقام مسئول در سازمان محیط ‌زیست با تأکید بر اینکه متاسفانه قوانین و مصوبات حوزه محیط ‌زیست و آلودگی هوا، ضمانت اجرایی ندارند، تصریح می‌کند که تخریب و آلودگی محیط ‌زیست و هوا جرم تلقی نمی‌شود، برای همین هر دستگاهی بنا به برنامه‌ها و ماموریت‌های درون دستگاهی خود تشخیص می‌دهد قانون یا مصوبه‌ای را اجرا نکند. از پلیس درخواست کرده‌ایم روز چهارشنبه (13 آذر) با حضور در نشست کارگروه ملی کاهش آلودگی هوا، گزارش‌های لازم را در این حوزه ارائه دهد.

نامه‌های بی‌جواب محیط‌زیست به پلیس

تجریشی در این خصوص گفت: «بتازگی نامه‌ای برای سردار مهماندار، رئیس پلیس راهنمایی‌ورانندگی تهران بزرگ در خصوص اجرای مصوبات کاهش آلودگی هوا ارسال شده است، اما فهمیده‌ایم که این نامه‌نگاری‌ها دیگر هیچ فایده‌ای ندارد و باید فکر دیگری کنیم.»

استمداد پلیس از شهروندان برای اعمال قانون کامیون‌ها

در روزهایی که مجدداً موضوع رفت و آمد کردن یا نکردن کامیون‌های آلاینده مطرح شده، رئیس پلیس راهنمایی‌ و رانندگی تهران بزرگ اعلام کرده براساس مصوبه کمیته اضطرار، همچنان ورود و رفت و آمد کامیون‌ها در شهر تهران ممنوع است. البته او از میزان اجرایی ‌شدن این مصوبه حرفی نزده و تنها از شهروندان درخواست کرده اگر کامیونی را درحال رفت و آمد در معابر داخلی شهر یا در حالت روشن و تخلیه و بارگیری دیدند، موضوع را به پلیس اطلاع دهند. همین تقاضا نشان می‌دهد اعمال جریمه پلیس برخلاف مصوبه قانون برنامه ششم توسعه، به طور مکانیزه انجام نمی‌شود.

اختلاف شهرداری و پلیس بر سر مالکیت دوربین‌ها

شواهد نشان می‌دهد چنین شرایطی ریشه در اختلاف بین شهرداری و پلیس دارد. اختلافی که چندی پیش سازمان حفاظت محیط‌ زیست به‌عنوان متولی و ناظر قانون هوای پاک به آن ورود کرد. اختلاف در مالکیت و دسترسی به سامانه‌های کنترلی و مراقبت هوشمند است. محمد مهدی میرزایی قمی، رئیس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان محیط‌ زیست ماجرا را این‌طور شرح می‌دهد: «بر اساس برنامه جامع کاهش آلودگی هوای کلانشهرها مصوبه ‌سال 95، قرار بود در هشت کلانشهر کشور از طریق نصب دوربین‌های پلاک‌خوان، طرح کاهش آلایندگی یا LEZ اجرایی‌شود.» براساس این طرح، تمامی ثبت تخلفات رانندگی باید از طریق دوربین‌ها انجام شود، اما تاکنون غیر از تهران و شهر مشهد، در هیچ یک از شهرها گام مثبتی برای این طرح برداشته نشده است. البته در مشهد هم باید از ابتدای آبان امسال طرح کلید می‌خورد، اما هنوز به مرحله اجرا نرسیده است. اما گره کار کجاست؟ بنا به گفته میرزایی در ماده 108 قانون برنامه ششم توسعه آمده است که « شهرداری‌ها و وزارت راه و شهرسازی تمامی معابر اصلی، میادین و بزرگراه‌ها در مراکز استان‌ها و کلانشهرها همچنین جاده‌های اصلی و آزادراه‌ها را با نصب، نگهداری و به‌روزرسانی سامانه‌های کنترل  و مراقبت هوشمند پوشش دهد و این سامانه‌ها و دسترسی لازم آن در اختیار نیروی انتظامی قرار گیرد.»

حکمیت معاونت حقوقی ریاست‌ جمهوری به اختلاف شهرداری و پلیس

تفسیر پلیس از این ماده قانونی این بود که شهرداری‌ها باید با هزینه خودشان تمامی دوربین‌ها و سامانه‌ها‌ی کنترلی را راه‌اندازی‌کنند و بعد کل سامانه را در اختیار پلیس قرار دهند، اما شهرداری‌ها عقیده داشتند باید هزینه راه‌اندازی سامانه‌ها و مالکیت اینها در اختیار شهرداری‌ها باشد و دسترسی به آن را به پلیس بدهند. این محل اختلاف پلیس و شهرداری بود که سازمان محیط ‌زیست وارد قضیه شد و از معاونت حقوقی ریاست ‌جمهوری در این خصوص استعلام کرد. معاونت حقوقی در تیرماه‌ سال ‌جاری پاسخ سازمان محیط ‌زیست را داده است و به صراحت اعلام کرد که سامانه‌های کنترلی و دوربین‌ها باید در اختیار شهرداری‌ها باشد و صرفاً دسترسی به پلیس راهور داده شود.  پس از روشن‌ شدن مقصود قانون‌گذار از ماده 108 قانون برنامه ششم توسعه در مورد مالکیت و دسترسی به دوربین‌های پلاک‌خوان شهرها و سامانه‌های کنترلی هوشمند، رئیس سازمان محیط ‌زیست نامه‌ای به سردار اشتری، فرمانده نیروی انتظامی مبنی بر ضرورت همکاری پلیس در حوزه اعمال جریمه‌های خودروهای متخلف در حوزه معاینه فنی فرستاده شد، اما این موضوع هنوز محل مناقشه است و ممکن است جریمه‌نشدن کامیون‌ها مشمول همین موضوع باشد.

پاسخ پلیس به انتقادها

در پاسخ به همه انتقادها نسبت به عملکرد پلیس راهور در زمینه اجرای طرح «ممنوعیت رفت و آمد کامیون‌ها» در روزهای آلوده، سردار مهماندار، رئیس پلیس راهور تهران بزرگ روز دوشنبه (11 آذر) در سومین جلسه کارگروه کاهش آلودگی هوای استان تهران گفته بود که «152 نقطه از تهران در شرایط اضطرار آلودگی هوا کنترل ‌می‌شود که همکاران ما باوجود سختی‌های بسیار در وضعیت آلودگی هوا این کامیون‌ها را نگه می‌دارند و کنار لوله اگزوز آنها وظیفه خود را انجام می‌دهند و اعمال قانون انجام می‌گیرد.» همچنین سردار مهماندار در خصوص اختصاص نیافتن کد جریمه به دوربین‌های پلاک‌ خوان تهران با اشاره به اینکه بعضاً عنوان می‌شود دوربین‌های نظارتی نصب شده، اما کد جریمه به آنها تعلق نمی‌گیرد، تأکید دارد که در 33 نقطه تهران دوربین‌های پلاک ‌خوان نصب است. از این تعداد در 21 نقطه مشکلی نداشتیم و استانداردها رعایت شده بود، اما در 12 نقطه دیگر استانداردها را پاس نکرده‌اند و ما نتوانستیم کد جریمه به آنها بدهیم. این موضوع کتباً به شهرداری تهران اعلام شده است. تلاش‌های برای تماس با کارشناسان و مسئولان پلیس راهور به منظور طرح پرسش‌های دقیق‌تر از ابعاد اجرانشدن مصوبه ممنوعیت رفت و آمد کامیون‌ها در روزهای آلوده بی‌نتیجه ماند.

مصوبه ممنوعیت تردد کامیون‌ها اجرا نمی‌شود

اما در خصوص نقش قابل توجه دیزلی‌ها به خصوص کامیون‌ها در آلودگی هوای تهران حسین شهبازی، معاون فنی شرکت کنترل کیفیت هوای تهران با اشاره به بررسی تغییرات غلظت ساعتی ذرات معلق (دوونیم میکرون)، در مناطق مختلف شهر تهران می‌گوید: «اگر مناطق تهران را به جنوبی، شمالی، غربی و شرقی تقسیم کنیم؛ متوجه می‌شویم در وضعیت پایداری هوا و نبود وزش باد، غلظت آلاینده ذرات معلق با قطر کمتر از دوونیم میکرون ابتدا در مناطق جنوبی و غربی افزایش پیدا می‌کند، ضمن اینکه معمولاً غلظت آلاینده‌ها در این نقاط بیشتر است. یکی از دلایل این است که رفت و آمد خودروهای دیزلی ازجمله اتوبوس‌ها، مینی‌بوس‌های سرویس و کامیون‌های حمل بار و کالا در این مناطق خیلی بیشتر است. این تحلیل از وضع هوای تهران در وضعیتی انجام گرفته که براساس مصوبه‌های کمیته اضطرار آلودگی هوا، تردد کامیون‌ها در شهر تهران ممنوع بوده و همین نشان‌دهنده آن است جرائم در نظر گرفته شده در این خصوص بازدارندگی کافی را ندارد.» گمان می‌کنم دستگاه‌ها و نهادهای گوناگون از جمله شهرداری و پلیس با وجود همه اختلاف ‌نظرها، اتفاق نظر دارند که دود ناشی از خودروهای دیزلی مثل کامیون‌ها، سرطان‌زای قطعی است. از سرطان ریه گرفته تا سرطان مثانه و بیماری‌های پرهزینه و خطرناکی مثل خودایمنی. در‌ سال 2012 سازمان بهداشت جهانی اعلام کرد «دود دیزل» آلاینده سرطان‌زای گروه اول تشخیص داده شده، به صورتی که هم‌ رده با مواد رادیواکتیو است. این توضیحات فنی نشان می‌دهد مسأله‌ای به ظاهر ساده تا چه اندازه بر سلامت مردم اثرگذار است.

شهروند

تازه ترين اخبار

دیدگاه بگذارید

اولین نفر باشید که دیدگاه خود را می نویسد

avatar