تغییر فرمول قیمت خودروهای پیش فروشی؛ پیشپرداخت دیگر ثابت نیست
تغییر فرمول قیمت خودروهای پیشفروشی؛ پیشپرداخت دیگر قیمت را ثابت نمیکند
طرحهای پیشفروش خودرو برای سالها یکی از روشهای اصلی خرید خودرو با موعد تحویل آینده بودهاند؛ اما تغییر در نحوه محاسبه پیشپرداخت میتواند ریسک این شیوه خرید را برای مشتریان افزایش دهد. با ابطال مصوبه شماره ۴۷۳ شورای رقابت از سوی هیئت عمومی دیوان عدالت اداری، دیگر نمیتوان مبلغی را که مشتری هنگام ثبتنام پرداخت کرده است، بهعنوان بخش قطعی قیمت خودرو در نظر گرفت.
در نتیجه، مبنای تعیین قیمت خودروهای پیشفروشی به سمت قیمت خودرو در زمان تحویل میرود. این تغییر به این معناست که مشتری هنگام ثبتنام، لزوماً نمیتواند مشخص کند در نهایت چه مبلغی باید برای خرید خودرو پرداخت کند.
ابطال مصوبه شورای رقابت درباره پیشپرداخت خودرو
هیئت عمومی دیوان عدالت اداری مصوبه شماره ۴۷۳ شورای رقابت را که در سال ۱۴۰۰ درباره نحوه محاسبه پیشپرداخت خودرو تصویب شده بود، ابطال کرده است.
بر اساس سازوکار قبلی، مبلغی که مشتری هنگام ثبتنام در طرح پیشفروش پرداخت میکرد، متناسب با قیمت خودرو بهعنوان بخشی از بهای خودرو در نظر گرفته میشد. بنابراین، افزایش قیمت خودرو در آینده فقط روی بخش پرداختنشده اعمال میشد.
برای مثال، اگر مشتری در زمان ثبتنام ۵۰ درصد قیمت خودرو را پرداخت میکرد، این مبلغ عملاً سهم مشخصی از قیمت خودرو محسوب میشد و افزایش قیمت بعدی عمدتاً متوجه بخش باقیمانده بود.
با ابطال این مصوبه، این روش دیگر مبنای محاسبه نخواهد بود.
قیمت خودروهای پیشفروشی چگونه محاسبه میشود؟
نکته مهم برای خریداران این است که پیشپرداخت دیگر بهمعنای تثبیت همان بخش از قیمت خودرو نیست. در نتیجه، قیمت نهایی میتواند بر اساس قیمت خودرو در زمان تحویل تعیین شود.
به زبان ساده، مشتری ممکن است امروز مبلغ مشخصی را برای ثبتنام پرداخت کند، اما در زمان تحویل، با افزایش قیمت کارخانهای خودرو، مجبور به پرداخت مبلغ بیشتری برای تکمیل وجه شود.
بنابراین، فاصله زمانی میان ثبتنام و تحویل خودرو اهمیت بیشتری پیدا میکند. هرچه این فاصله طولانیتر باشد، احتمال تغییر قیمت خودرو و افزایش مبلغ تکمیل وجه نیز بیشتر خواهد بود.
تفاوت روش قبلی و روش جدید پیشفروش خودرو
برای درک بهتر اثر این تصمیم، میتوان تفاوت دو روش را به شکل زیر خلاصه کرد:
| موضوع | روش مبتنی بر مصوبه شورای رقابت | پس از ابطال مصوبه |
|---|---|---|
| مبلغ پرداختی هنگام ثبتنام | بهعنوان بخشی از قیمت خودرو لحاظ میشد | لزوماً سهم ثابت قیمت خودرو نیست |
| افزایش قیمت در آینده | عمدتاً روی بخش پرداختنشده اعمال میشد | میتواند قیمت نهایی خودرو را تحت تأثیر قرار دهد |
| میزان اطمینان مشتری از قیمت نهایی | بیشتر | کمتر |
| ریسک افزایش مبلغ تکمیل وجه | محدودتر | بیشتر |
| مبنای مهم در زمان تحویل | قیمت بخش باقیمانده | قیمت خودرو در زمان تحویل طبق قرارداد و مقررات مربوط |
البته در هر طرح پیشفروش، جزئیات قرارداد و مقررات حاکم اهمیت دارد و نمیتوان بدون بررسی شرایط همان قرارداد درباره مبلغ نهایی اظهارنظر کرد.
چرا دیوان عدالت اداری مصوبه شورای رقابت را باطل کرد؟
موضوع اصلی در رأی دیوان عدالت اداری، حدود اختیارات شورای رقابت بوده است.
شورای رقابت در حوزه بازارهای انحصاری و تنظیم دستورالعملهای مرتبط با قیمتگذاری کالاهای مشمول، اختیارات مشخصی دارد. با این حال، هیئت عمومی دیوان عدالت اداری ورود شورا به جزئیات روابط قراردادی میان خودروساز و خریدار و تعیین نحوه محاسبه پیشپرداخت را خارج از حدود اختیارات آن تشخیص داده است.
بر اساس استدلال مطرحشده، ضوابط مربوط به قراردادهای پیشفروش خودرو باید در چارچوب آییننامه اجرایی قانون حمایت از مصرفکنندگان خودرو تعیین شود.
به همین دلیل، مصوبهای که مبنای محاسبه پیشپرداخت را مشخص میکرد، از سوی دیوان ابطال شده است.
ابطال مصوبه چه تأثیری بر خریداران خودرو دارد؟
مهمترین پیامد این تصمیم برای مصرفکننده، افزایش عدم قطعیت درباره مبلغ نهایی خودرو است.
در روش جدید، خریدار باید هنگام ورود به یک طرح پیشفروش توجه بیشتری به موارد زیر داشته باشد:
-
قیمت خودرو در زمان ثبتنام و میزان پیشپرداخت را بررسی کند.
-
نحوه تعیین قیمت نهایی در قرارداد را با دقت بخواند.
-
فاصله میان زمان ثبتنام و موعد تحویل را در نظر بگیرد.
-
احتمال افزایش قیمت خودرو تا زمان تحویل را در محاسبات مالی خود لحاظ کند.
-
مبلغ موردنیاز برای تکمیل وجه را فقط بر اساس قیمت فعلی خودرو برآورد نکند.
در واقع، پیشفروش خودرو دیگر الزاماً به معنای قفل شدن بخشی از قیمت خودرو از زمان ثبتنام نیست و خریدار باید ریسک تغییر قیمت تا زمان تحویل را جدیتر در نظر بگیرد.
آیا پیشفروش خودرو همچنان سودآور است؟
یکی از دلایلی که پیشفروش خودرو در بازار ایران مورد توجه قرار میگیرد، امکان خرید خودرو با قیمت پایینتر از بازار آزاد و کسب سود در زمان تحویل است. با این حال، نمیتوان صرفاً بر اساس اختلاف قیمت فعلی کارخانه و بازار درباره سودآوری یک پیشفروش تصمیم گرفت.
تورم، تغییر قیمت کارخانه، نرخ ارز، سیاستهای فروش خودروساز و مدت زمان تحویل همگی میتوانند نتیجه نهایی را تغییر دهند.
از سوی دیگر، اگر قیمت خودرو در زمان تحویل افزایش پیدا کند، بخش قابل توجهی از سرمایه موردنیاز خریدار نیز باید در مرحله تکمیل وجه تأمین شود. بنابراین، اختلاف قیمت بازار و کارخانه بهتنهایی معیار مناسبی برای سنجش سود احتمالی نیست.
ریسک جدید برای متقاضیان پیشفروش خودرو
با توجه به تغییر مبنای محاسبه، متقاضیان باید پیشفروش خودرو را بیشتر بهعنوان یک تعهد مالی با قیمت نهایی متغیر در نظر بگیرند، نه خریدی که تمام قیمت آن از روز ثبتنام مشخص شده است.
این مسئله بهخصوص برای افرادی اهمیت دارد که بودجه محدودی دارند. اگر قیمت خودرو در فاصله ثبتنام تا تحویل افزایش قابل توجهی داشته باشد، مبلغ تکمیل وجه میتواند فشار مالی بیشتری به خریدار وارد کند.
در چنین شرایطی، جذابیت پیشفروش به شدت به نحوه قیمتگذاری و شرایط اقتصادی در زمان تحویل وابسته خواهد بود.
آیا سودهای بالای پیشفروش خودرو به پایان میرسد؟
نمیتوان گفت با ابطال این مصوبه، سود پیشفروش خودرو بهطور کامل از بین میرود؛ اما محاسبه سود احتمالی نسبت به گذشته پیچیدهتر شده است.
کارشناسان بازار خودرو نیز معتقدند جذابیت پیشفروش به عواملی مانند تورم، سیاست ارزی، قیمتگذاری خودرو و فاصله قیمت کارخانه و بازار بستگی دارد. بنابراین، نمیتوان برای همه خودروها و همه طرحهای فروش یک نتیجه یکسان در نظر گرفت.
مسئله مهمتر، ایجاد یک سازوکار شفاف برای تعیین قیمت نهایی خودروهای پیشفروشی است. تغییر مداوم قواعد میتواند هم برای مصرفکننده و هم برای خودروساز، پیشبینی هزینه و درآمد را دشوارتر کند.
در نهایت، متقاضیان پیشفروش خودرو باید پیش از ثبتنام، علاوه بر مبلغ اولیه، سناریوی افزایش قیمت تا زمان تحویل را نیز در نظر بگیرند. مبلغی که امروز بهعنوان پیشپرداخت پرداخت میشود، لزوماً به این معنا نیست که همان میزان از قیمت نهایی خودرو در برابر افزایش قیمت آینده مصون خواهد بود.
دیدگاه بگذارید
اولین نفر باشید که دیدگاه خود را می نویسد