رویای ارز تک نرخی؛ آیا قیمت خودرو در سال ۱۴۰۵ به ثبات میرسد؟
این روزها دوباره بحثهای داغ اقتصادی پیرامون ساختمان میرداماد و بهارستان بالا گرفته است. با بازگشت عبدالناصر همتی به مسند ریاست بانک مرکزی و چالشهای لایحه بودجه، موضوع «تکنرخی شدن ارز» به صدر اخبار بازگشته است. اولین سوال مخاطبان ما این است: «آیا این اتفاق باعث ارزان شدن ماشین میشود یا برعکس؟»
در این مقاله، این موضوع پیچیده را به زبان ساده کالبدشکافی میکنیم تا ببینیم سیاستهای جدید پولی چه خوابی برای بازار خودرو دیدهاند.
چرا ارز تکنرخی برای خودرو حیاتی است؟
در حال حاضر ما با چندین نرخ ارز (ترجیحی، نیمایی و آزاد) روبرو هستیم. این چندگانگی باعث ایجاد رانت (سود بادآورده برای عدهای خاص) و عدم شفافیت در قیمت تمامشده خودروهای داخلی و وارداتی میشود. هدف دولت در بودجه سال ۱۴۰۵، کاهش فاصله میان نرخ ارز رسمی و بازار آزاد است تا تکلیف تولیدکننده و واردکننده روشن شود.
شوکهای اخیر ارزی و وضعیت بازار
در هفتههای گذشته، شاهد جهش قیمتها و هجوم خریداران به بازار بودیم. برخلاف تصور عمومی، این شلوغی بازار نشانه «رونق» نیست؛ بلکه ناشی از ترس تورمی است. وقتی نرخ ارز در بودجه تغییر میکند، خریدار نگران میشود که قیمتها در آینده بالاتر بروند و به همین دلیل تقاضای کاذب شکل میگیرد.
تاثیر تکنرخی شدن ارز بر قیمت تمامشده
باید واقعبین باشیم؛ تکنرخی شدن ارز لزوماً به معنای کاهش قیمت در کوتاه مدت نیست. چرا؟ چون وقتی نرخ ارز دولتی یا نیمایی به نرخ بازار آزاد نزدیک میشود، هزینه واردات قطعات و مواد اولیه برای خودروساز بالا میرود.
جدول پیشبینی تاثیرات سیاست ارز تکنرخی بر صنعت خودرو:
|
ردیف |
شاخص |
تاثیر احتمالی |
توضیح ساده |
|
۱ |
شفافیت قیمت |
افزایش چشمگیر |
حذف واسطههایی که از تفاوت نرخ ارز سود میبردند. |
|
۲ |
هزینه تولید |
افزایش نسبی |
گرانتر شدن قطعات وارداتی با حذف ارز ارزانقیمت. |
|
۳ |
واردات خودرو |
نظاممند شدن |
تسهیل محاسبات گمرکی و کاهش بروکراسی (کاغذبازی). |
|
۴ |
فاصله قیمت کارخانه و بازار |
کاهش تدریجی |
نزدیک شدن قیمتها به واقعیت اقتصادی جامعه. |
پیششرطهای موفقیت؛ تکنرخی شدن به تنهایی کافی نیست!
بسیاری از کارشناسان، معتقد هستند که تکنرخی شدن ارز تنها یکی از قطعات پازل است. برای اینکه بازار خودرو آرام شود، باید چند اتفاق همزمان رخ دهد:
- حذف قیمتگذاری دستوری: دولت باید اجازه دهد قیمتها بر اساس عرضه و تقاضا تعیین شوند، نه بخشنامههای دولتی.
- تأمین منابع ارزی: بانک مرکزی باید ارز کافی در اختیار داشته باشد تا بتواند پاسخگوی نیاز واردکنندگان قطعه و خودرو باشد.
- افزایش تولید: اگر ارز تکنرخی شود اما خودروی کافی تولید نشود، باز هم قیمتها در بازار آزاد بالا میماند.
- بهبود قدرت خرید: حتی اگر قیمتها ثابت بمانند، تا زمانی که درآمد مردم با تورم رشد نکند، توان خرید خودرو پایین خواهد بود.
آیا قیمتها کاهش مییابد؟
پاسخ به این سوال به «ثبات» بستگی دارد. اگر ارز تکنرخی شود و نرخ آن برای مدتی طولانی ثابت بماند، انتظارات تورمی فروکش میکند. در میانمدت، با افزایش تولید و تسهیل واردات، میتوان انتظار داشت که قیمتهای نجومی در بازار آزاد تعدیل شوند. اما اگر نرخِ واحدِ جدید، مدام در حال نوسان و صعود باشد، هزینههای تولید دوباره رشد کرده و قیمت خودرو را با خود بالا میکشد.
نتیجهگیری: تصمیمی سخت اما لازم
فعالان صنعت خودرو معتقدند تکنرخی شدن ارز مانند یک جراحی دردناک است. اگر دولت همزمان با افزایش هزینههای تولید (ناشی از حذف ارز ارزان)، اجازه اصلاح قیمتها را ندهد، خودروسازان با زیان انباشته بیشتری مواجه میشوند. اما اگر این سیاست با درایت و به صورت تدریجی (همانطور که رئیس کل بانک مرکزی گفته) اجرا شود، میتوان امیدوار بود که رانت ارزی حذف شده و بازار خودرو از این وضعیت غیرقابل پیشبینی خارج شود.
به نظر شما، آیا دولت میتواند با تکنرخی کردن ارز، ترمز افزایش قیمت خودرو را بکشد؟ دیدگاههای خود را در بخش نظرات زدفورکار با ما در میان بگذارید.
دیدگاه بگذارید
اولین نفر باشید که دیدگاه خود را می نویسد