SBR در خودرو چیست؟

اگر تا به حال صدای بوق آزاردهنده خودرو به خاطر نبستن کمربند ایمنی شما را کلافه کرده، احتمالاً با خودتان گفته‌اید «این فقط یک اخطار ساده است». اما واقعیت کاملاً متفاوت است.
سیستم SBR فقط یک بوق هشدار نیست؛ بلکه بخشی از شبکه ایمنی هوشمند خودرو است که مستقیماً با عملکرد ایربگ و حفظ جان سرنشینان در ارتباط است.

SBR مخفف عبارت Seat Belt Reminder به معنی «یادآور بستن کمربند ایمنی» است. این سیستم با بررسی وضعیت قفل کمربند و وزن سرنشین، تشخیص می‌دهد چه کسی روی صندلی نشسته و آیا کمربند خود را بسته است یا خیر. نتیجه این بررسی فقط یک بوق ساده نیست؛ بلکه تعیین‌کننده نحوه عملکرد کیسه هوا در تصادف است.

به همین دلیل، فریب دادن این سیستم با گیره‌های تقلبی یا قطع کردن سوکت‌ها، چیزی فراتر از خاموش کردن یک بوق است؛ شما عملاً خودرو را درباره وضعیت ایمنی خودتان گمراه می‌کنید.

SBR چگونه امنیت شما را افزایش می‌دهد؟

آمارهای جهانی نشان می‌دهد:

• بستن کمربند ایمنی خطر مرگ سرنشین جلو را ۴۵ تا ۵۰ درصد کاهش می‌دهد
• استفاده از کمربند سه‌نقطه‌ای در صندلی عقب، خطر مرگ را تا ۲۵ درصد کم می‌کند

SBR برای جبران «فراموشی لحظه‌ای» شما طراحی شده است. این سیستم با کمک سنسور وزن داخل صندلی و میکروسوئیچ داخل قفل کمربند تشخیص می‌دهد که:

• آیا فردی روی صندلی نشسته؟
• آیا کمربند بسته شده است؟

از سال ۲۰۱۹ این سیستم در اروپا برای تمام صندلی‌ها اجباری شد و اکنون در ایران نیز به عنوان یک الزام استاندارد اجرا می‌شود.

جایگاه قانونی SBR در ایران

با افزایش استانداردهای اجباری خودرو از ۸۵ مورد به ۱۲۲ مورد، نصب SBR دیگر یک آپشن نیست، بلکه یک الزام قانونی است.

بر اساس بازنگری استاندارد ملی ۶۹۲۴:

خودروسازانی که تا پایان شهریور ۱۴۰۴ این سیستم را روی محصولات خود نصب نکنند، با توقف تولید مواجه خواهند شد.

یعنی خودرویی بدون SBR حتی مجوز شماره‌گذاری هم دریافت نمی‌کند.

اجزای اصلی سیستم SBR در خودرو

SBR از همکاری چند بخش تشکیل شده است:

۱) سنسور وزن داخل صندلی

حسگرهایی زیر فوم صندلی قرار دارند که با تغییر مقاومت الکتریکی، حضور انسان را تشخیص می‌دهند و تفاوت بین یک فرد و یک کیف را متوجه می‌شوند.

۲) سنسور قفل کمربند (میکروسوئیچ)

این قطعه در داخل قفل کمربند قرار دارد و لحظه قفل شدن زبانه فلزی را ثبت می‌کند.

۳) واحد کنترل بدنه (BCM)

BCM مخفف Body Control Module است؛ کامپیوتر مرکزی بدنه خودرو که اطلاعات سنسورها را تحلیل می‌کند و دستور هشدار را صادر می‌کند.

مراحل هوشمند هشدار در SBR

برای جلوگیری از آزار راننده، هشدارها مرحله‌ای طراحی شده‌اند:

1. مرحله اول – یادآوری مودبانه
   • چراغ چشمک‌زن
   • صدای کوتاه
2. مرحله دوم – هشدار جدی‌تر با افزایش سرعت
   • با عبور سرعت از حدود ۱۰ تا ۲۵ کیلومتر بر ساعت
   • بوق سریع‌تر و چراغ هشدار پررنگ‌تر
3. مرحله سوم – هشدار سخت‌گیرانه
   • پس از ۳۰ تا ۹۰ ثانیه
   • بوق ممتد و بلند تا زمان بستن کمربند یا توقف کامل خودرو

نسل‌های مختلف SBR در خودروها

وضعیت SBR در محصولات ایران‌خودرو

• دنا پلاس توربو و پژو ۲۰۷ جدید: نظارت بر راننده و سرنشین جلو
• تارا و ریرا: استفاده از نسل سوم با پوشش تمام صندلی‌ها
• رانا پلاس، سورن پلاس، آریسان ۲: مجهز به این سیستم مطابق استاندارد جدید

وضعیت SBR در محصولات سایپا

• ساینا و کوییک GX: فعال شدن هشدار از سرعت حدود ۱۰ کیلومتر بر ساعت
• شاهین، اطلس، سهند: مجهز به سیستم کامل هشدار
• خانواده X200 موفق به دریافت تاییدیه استاندارد با این سیستم شده‌اند

چرا دستکاری SBR بسیار خطرناک است؟

خیلی‌ها برای خلاص شدن از بوق:

• از گیره تقلبی استفاده می‌کنند
• کمربند را از پشت صندلی می‌بندند
• سوکت زیر صندلی را قطع می‌کنند

اما نکته بسیار مهم اینجاست:

ایربگ خودرو بر اساس اطلاعات SBR تصمیم می‌گیرد با چه شدتی باز شود.

اگر خودرو تصور کند شما کمربند بسته‌اید، ایربگ با قدرت کامل باز می‌شود. برای فردی که کمربند ندارد، این ضربه می‌تواند بسیار خطرناک و حتی کشنده باشد.

ایرادات فنی رایج SBR

اگر با وجود بستن کمربند، هشدار قطع نمی‌شود، معمولاً مشکل از این موارد است:

• خرابی میکروسوئیچ قفل کمربند
• قطعی یا شل شدن سوکت زیر صندلی
• ایراد در سنسور وزن صندلی
• کالیبره نبودن سنسور تشخیص حضور سرنشین

این موارد باید تعمیر شوند، نه دور زده شوند.

جمع‌بندی

SBR برای جریمه کردن شما طراحی نشده است. این سیستم یکی از مهم‌ترین اجزای شبکه ایمنی خودرو است که در لحظه تصادف، بین مرگ و زندگی فاصله ایجاد می‌کند.

آن بوق آزاردهنده، در واقع صدای سیستمی است که می‌خواهد مطمئن شود:

وقتی حادثه رخ داد، ایربگ دقیقاً همان کاری را انجام دهد که جان شما را نجات دهد.

پس به جای خاموش کردن هشدار، کمربند را ببندید و اجازه دهید خودرو وظیفه‌اش را برای محافظت از شما انجام دهد.