کمبود قطعات یدکی خودرو و افزایش ۸۰ درصدی قیمت؛ علت چیست؟

بازار قطعات یدکی خودرو با کمبود عرضه و جهش قیمت روبه‌رو شد

بازار لوازم یدکی خودرو و ماشین‌آلات در ماه‌های اخیر با شرایطی متفاوت نسبت به گذشته مواجه شده است. کاهش عرضه برخی قطعات، افزایش هزینه‌های واردات و اختلال در فرآیند تأمین کالا باعث شده بسیاری از تعمیرگاه‌ها و مصرف‌کنندگان برای تهیه قطعات موردنیاز با مشکلات بیشتری روبه‌رو شوند. فعالان این بازار معتقدند اگر روند فعلی ادامه پیدا کند، هزینه تعمیر خودروها افزایش بیشتری خواهد یافت و زمان انتظار برای تهیه برخی قطعات نیز طولانی‌تر می‌شود.

چرا قیمت قطعات یدکی خودرو افزایش یافته است؟

بررسی وضعیت بازار نشان می‌دهد مجموعه‌ای از عوامل داخلی و خارجی در رشد قیمت قطعات نقش داشته‌اند. واردکنندگان و فعالان صنفی معتقدند افزایش هزینه‌های واردات و محدودیت‌های موجود در فرآیند تأمین کالا، مهم‌ترین دلایل شرایط فعلی بازار هستند.

از جمله عوامل مؤثر بر افزایش قیمت می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• اختلال در ثبت سفارش واردات
• افزایش هزینه حمل‌ونقل بین‌المللی
• تغییر مبنای محاسبه حقوق گمرکی
• محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها
• توقف بخشی از کالاها در گمرک

به گفته فعالان بازار، همین عوامل باعث شده قیمت برخی قطعات نسبت به پایان سال گذشته بین ۷۰ تا ۸۰ درصد افزایش پیدا کند.

وضعیت تأمین قطعات وارداتی چگونه است؟

بخش قابل توجهی از قطعات یدکی مورد استفاده در بازار ایران از برندهای معتبر خارجی، به‌ویژه تولیدکنندگان ژاپنی و چینی تأمین می‌شود. با این حال، محدودیت‌های وارداتی و دشواری انتقال کالا موجب شده ورود این قطعات به کشور با سرعت کمتری انجام شود.

در کنار این موضوع، بخشی از محموله‌های وارداتی نیز به دلیل مسائل مربوط به استانداردها، منشأ ارز یا مراحل اداری ترخیص، همچنان در گمرک باقی مانده‌اند و هنوز وارد شبکه توزیع نشده‌اند.

اختلال در ثبت سفارش چه تأثیری بر بازار گذاشته است؟

یکی از مهم‌ترین مشکلات فعلی، محدود شدن فرآیند ثبت سفارش برای واردکنندگان است. بسیاری از فعالان این حوزه معتقدند کاهش امکان ثبت سفارش جدید باعث شده حجم ورود کالا به بازار کاهش پیدا کند.

این مسئله تنها بر واردکنندگان تأثیر نگذاشته، بلکه زنجیره تأمین قطعات را نیز تحت فشار قرار داده است. در نتیجه، برخی فروشندگان به دلیل نگرانی از تأمین مجدد کالا، عرضه قطعات موجود را با احتیاط بیشتری انجام می‌دهند.

افزایش هزینه حمل‌ونقل چگونه قیمت قطعات را بالا برد؟

هزینه حمل‌ونقل بین‌المللی یکی دیگر از عوامل مهم افزایش قیمت قطعات یدکی محسوب می‌شود. به دلیل تغییر مسیرهای تجاری، بسیاری از واردکنندگان ناچار شده‌اند از مسیرهای جایگزین برای انتقال کالا استفاده کنند؛ موضوعی که هزینه نهایی واردات را به شکل قابل توجهی افزایش داده است.

بر اساس اعلام فعالان این حوزه، هزینه حمل یک کانتینر از حدود ۲ هزار دلار به نزدیک ۷ هزار دلار رسیده است. این افزایش هزینه در نهایت به قیمت مصرف‌کننده منتقل می‌شود.

وضعیت مسیرهای جایگزین واردات قطعات

برخی واردکنندگان برای ادامه فعالیت، مسیرهایی مانند عمان یا بندر کراچی پاکستان را انتخاب کرده‌اند. با این حال، فعالان بازار معتقدند ظرفیت این مسیرها پاسخگوی نیاز واقعی بازار نیست و حجم کالاهای واردشده از این مسیرها محدود است.

از سوی دیگر، واردات غیررسمی نیز به دلیل نداشتن مدارک قانونی و مشکلات مربوط به ترخیص، نمی‌تواند نقش مؤثری در تأمین پایدار بازار ایفا کند.

افزایش قیمت قطعات چه تأثیری بر مالکان خودرو دارد؟

کمبود قطعات یدکی در نهایت بیشترین فشار را بر مصرف‌کنندگان وارد می‌کند. هرچه دسترسی به قطعات اصلی دشوارتر شود، هزینه تعمیر خودرو نیز افزایش خواهد یافت.

مهم‌ترین پیامدهای شرایط فعلی عبارت‌اند از:

• افزایش هزینه تعمیر خودرو
• طولانی شدن زمان تعمیر به دلیل کمبود قطعات
• دشوار شدن تهیه قطعات اصلی برای برخی خودروها
• کاهش موجودی برخی قطعات در فروشگاه‌ها
• افزایش زمان انتظار مشتریان برای تأمین قطعات خاص

این وضعیت علاوه بر خودروهای سواری، بازار خودروهای سنگین و ماشین‌آلات صنعتی را نیز تحت تأثیر قرار داده است.

مهم‌ترین عوامل مؤثر بر بحران بازار قطعات یدکی

فعالان بازار چه راهکاری پیشنهاد می‌کنند؟

به اعتقاد فعالان صنفی، برای جلوگیری از تشدید کمبود قطعات یدکی لازم است فرآیند ثبت سفارش، تخصیص ارز و ترخیص کالا با سرعت بیشتری انجام شود.

آن‌ها همچنین تأکید می‌کنند تصمیم‌گیری درباره بازار قطعات یدکی بدون استفاده از نظر تشکل‌های تخصصی و بخش خصوصی، می‌تواند مشکلات موجود را عمیق‌تر کند. از نگاه فعالان این حوزه، همکاری نزدیک میان دولت، واردکنندگان و اتحادیه‌های صنفی می‌تواند به ایجاد ثبات بیشتر در بازار و کاهش فشار بر مصرف‌کنندگان کمک کند.