استانداردهای خودرو از ۸۵ به ۱۲۲ مورد افزایش می‌یابد؛ جزئیات
استانداردهای خودرو از ۸۵ به ۱۲۲ مورد افزایش یافت؛ جزئیات اجرا
تعداد استانداردهای اجباری خودرو در ایران قرار است از ۸۵ مورد فعلی به ۱۲۲ مورد افزایش پیدا کند. اجرای این الزامات به‌صورت مرحله‌ای برنامه‌ریزی شده و نخستین گروه شامل ۱۴ استاندارد جدید، از مهر ۱۴۰۶ اجباری خواهد شد. بر اساس برنامه اعلام‌شده، اجرای کامل این الزامات تا سال ۱۴۱۱ ادامه پیدا می‌کند و در نهایت هر ۱۲۲ استاندارد در فهرست الزامات اجباری قرار خواهند گرفت.
تعداد استانداردهای اجباری خودرو به ۱۲۲ مورد می‌رسد
بر اساس برنامه جدید سازمان ملی استاندارد، ۳۷ الزام به مجموعه استانداردهای خودرو اضافه شده است. هدف از این تغییر، نزدیک‌تر شدن الزامات صنعت خودرو به استانداردهای روز و افزایش سطح ایمنی محصولات است.
با اجرای کامل برنامه، خودروسازان داخلی باید الزامات بیشتری را در طراحی، تولید و تجهیز خودروها رعایت کنند. البته قرار نیست تمام این موارد به‌صورت هم‌زمان اجرا شوند؛ زیرا تغییر در ساختار خودرو، تجهیزات ایمنی و حتی خطوط تولید نیازمند زمان و آماده‌سازی فنی است.
| عنوان | وضعیت |
|---|---|
| تعداد استانداردهای فعلی | ۸۵ مورد |
| استانداردهای جدید | ۳۷ مورد |
| مجموع استانداردهای نهایی | ۱۲۲ مورد |
| نخستین مرحله اجرا | مهر ۱۴۰۶ |
| تعداد استانداردهای اجباری در مرحله نخست | ۱۴ مورد |
| زمان تکمیل اجرای برنامه | تا سال ۱۴۱۱ |
استانداردهای جدید خودرو بیشتر روی چه مواردی تمرکز دارند؟
بخش قابل توجهی از الزامات جدید به ایمنی خودرو مربوط می‌شود. این موضوع را می‌توان به دو گروه اصلی تقسیم کرد: ایمنی فعال و ایمنی غیرفعال.
ایمنی فعال به تجهیزاتی گفته می‌شود که هدف آنها کمک به جلوگیری از تصادف یا کاهش احتمال وقوع آن است. ترمز اضطراری یکی از نمونه‌های مطرح‌شده در این گروه است. چنین سامانه‌هایی می‌توانند در شرایط خاص، به واکنش سریع‌تر خودرو در برابر خطر کمک کنند.
ایمنی غیرفعال زمانی اهمیت پیدا می‌کند که تصادف رخ داده باشد. کمربند ایمنی، ساختار صندلی و شیشه‌ها از جمله اجزایی هستند که در این بخش مورد توجه قرار می‌گیرند و هدف آنها کاهش شدت آسیب به سرنشینان است.
تفاوت این دو گروه از نظر عملکرد ساده است: ایمنی فعال تلاش می‌کند از وقوع حادثه جلوگیری کند، در حالی که ایمنی غیرفعال برای کاهش پیامدهای حادثه طراحی می‌شود.
چرا اجرای استانداردهای جدید خودرو مرحله‌ای است؟
اجباری شدن استانداردهای جدید فقط به اضافه کردن یک قطعه یا تغییر یک نرم‌افزار محدود نمی‌شود. برخی الزامات ممکن است نیازمند تغییر در معماری خودرو، سامانه‌های الکتریکی و الکترونیکی یا حتی بخش‌هایی از پلتفرم باشند.
برای مثال، اضافه شدن یک سامانه ایمنی پیشرفته می‌تواند نیازمند تغییر در سنسورها، واحد کنترل الکترونیکی، ترمزها و نرم‌افزار خودرو باشد. بنابراین خودروساز باید ابتدا امکان فنی نصب و سپس قابلیت تولید انبوه و آزمون آن را فراهم کند.
به همین دلیل، برنامه جدید برای خودروسازان یک مهلت تطبیق چندساله در نظر گرفته است. اجرای تدریجی تا سال ۱۴۱۱ فرصت لازم را برای توسعه محصولات و آماده‌سازی خطوط تولید ایجاد می‌کند.
نخستین ۱۴ استاندارد جدید از چه زمانی اجباری می‌شوند؟
طبق برنامه اعلام‌شده، نخستین مرحله اجرای الزامات جدید از مهر ۱۴۰۶ آغاز خواهد شد و ۱۴ استاندارد جدید در این مرحله اجباری می‌شوند.
این زمان‌بندی به معنای آن نیست که تمام ۳۷ استاندارد اضافه‌شده از همان تاریخ برای همه خودروها الزامی خواهند بود. اجرای سایر موارد در مراحل بعدی انجام می‌شود و تکمیل برنامه تا سال ۱۴۱۱ ادامه خواهد داشت.
در نتیجه، برای خریداران خودرو مهم است که تفاوت میان «اضافه شدن به فهرست استانداردها» و «اجباری شدن» را در نظر بگیرند. یک الزام ممکن است از نظر مقررات به فهرست استانداردها اضافه شده باشد، اما تاریخ اجرای اجباری آن به مرحله دیگری موکول شود.
آیا استانداردهای جدید شامل خودروهای وارداتی هم می‌شود؟
بله. خودروهای وارداتی نیز در چارچوب مقررات مربوط باید الزامات استاندارد ایران را رعایت کنند.
با این حال، برای برخی خودروهای وارداتی، گواهینامه‌های تأیید نوع صادرشده از کشورهای یا مجموعه‌های مشخص می‌تواند در چارچوب مقررات پذیرفته شود. طبق اعلام سازمان ملی استاندارد، گواهینامه‌های صادرشده در چین، کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس و مجموعه اوراسیا در این چارچوب مورد پذیرش قرار می‌گیرند.
بنابراین افزایش استانداردها فقط مسئله خودروسازان داخلی نیست و در روند واردات خودرو نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
استانداردسازی قطعات خودرو به کجا می‌رسد؟
برنامه جدید تنها به استانداردهای مربوط به خودرو کامل محدود نمی‌شود. رئیس سازمان ملی استاندارد اعلام کرده است که حدود ۷۰۰ قطعه خودرو تاکنون استانداردسازی شده و هدف‌گذاری برای افزایش این تعداد به هزار قطعه انجام شده است.
استانداردسازی قطعات اهمیت مستقیمی در کیفیت و ایمنی خودرو دارد، زیرا عملکرد خودرو فقط به طراحی نهایی آن وابسته نیست و کیفیت قطعاتی مانند اجزای ترمز، سیستم تعلیق، تجهیزات ایمنی و قطعات الکتریکی نیز در عملکرد نهایی مؤثر است.
اگر این روند با نظارت مؤثر بر کیفیت تولید و تأمین قطعات همراه شود، می‌تواند از اختلاف کیفیت میان قطعات مورد استفاده در خودروهای مختلف نیز بکاهد.
آیا افزایش استانداردهای خودرو باعث گران شدن خودرو می‌شود؟
افزایش الزامات ایمنی و فنی می‌تواند هزینه تولید خودرو را افزایش دهد، اما نمی‌توان گفت هر افزایش استاندارد الزاماً به همان میزان باعث افزایش قیمت خودرو خواهد شد.
هزینه نهایی تحت تأثیر عوامل متعددی قرار دارد؛ از جمله:
-
قیمت تجهیزات و قطعات جدید
-
نرخ ارز
-
هزینه تولید
-
تیراژ تولید
-
هزینه توسعه و آزمون
-
میزان تغییرات مورد نیاز در پلتفرم و خطوط تولید
بنابراین در شرایط فعلی نمی‌توان رقم مشخصی برای تأثیر استانداردهای جدید بر قیمت خودرو تعیین کرد.
از سوی دیگر، ارزیابی هزینه نباید فقط بر اساس قیمت اولیه خودرو انجام شود. تجهیزات ایمنی می‌توانند در صورت عملکرد صحیح، احتمال تصادف یا شدت پیامدهای آن را کاهش دهند؛ بنابراین بخشی از هزینه ارتقای خودرو را باید در چارچوب افزایش سطح ایمنی بررسی کرد.
زیرساخت‌های آزمایشگاهی چه نقشی در اجرای استانداردها دارند؟
اجرای یک استاندارد زمانی قابل اتکا است که امکان آزمون و تأیید آن نیز وجود داشته باشد. نمی‌توان یک الزام جدید را اجباری کرد اما تجهیزات لازم برای سنجش عملکرد آن را در اختیار نداشت.
به همین دلیل، توسعه زیرساخت‌های آزمایشگاهی هم‌زمان با اجرای استانداردهای جدید اهمیت پیدا می‌کند. آزمایشگاه‌ها باید بتوانند عملکرد تجهیزات و خودرو را بر اساس معیارهای مشخص بررسی کنند تا تأیید یک خودرو صرفاً به ارائه اسناد یا ادعاهای تولیدکننده محدود نشود.
این موضوع به‌خصوص در مورد تجهیزات ایمنی پیشرفته اهمیت بیشتری دارد، زیرا عملکرد واقعی آنها باید در شرایط استاندارد و قابل تکرار ارزیابی شود.
استانداردهای جدید چه تغییری برای خریداران خودرو ایجاد می‌کنند؟
در صورت اجرای کامل برنامه، خودروهای تولیدشده در سال‌های آینده باید از نظر تجهیزات ایمنی و الزامات فنی با سطح بالاتری از استانداردهای اجباری مطابقت داشته باشند.
برای خریدار، مهم‌ترین نتیجه احتمالی را می‌توان در سه بخش خلاصه کرد:
-
افزایش تجهیزات و الزامات ایمنی خودروها
-
سخت‌تر شدن الزامات فنی برای تولیدکنندگان
-
افزایش تدریجی سطح نظارت و آزمون محصولات
البته اثر واقعی این برنامه به نحوه اجرای آن بستگی دارد. افزایش تعداد استانداردها به‌تنهایی تضمین‌کننده افزایش کیفیت نیست؛ کیفیت آزمون‌ها، نظارت بر تولید، کنترل قطعات و برخورد با عدم انطباق نیز به همان اندازه اهمیت دارند.
جمع‌بندی؛ استانداردهای خودرو تا سال ۱۴۱۱ به ۱۲۲ مورد می‌رسند
برنامه جدید سازمان ملی استاندارد، تعداد استانداردهای اجباری خودرو را از ۸۵ به ۱۲۲ مورد افزایش می‌دهد. نخستین مرحله از مهر ۱۴۰۶ با اجباری شدن ۱۴ استاندارد جدید آغاز می‌شود و اجرای کامل مجموعه الزامات تا سال ۱۴۱۱ ادامه خواهد داشت.
تمرکز قابل توجه این الزامات بر ایمنی فعال و غیرفعال، نشان می‌دهد بخش مهمی از تغییرات پیش‌رو به افزایش سطح ایمنی خودروها مربوط است. در کنار آن، استانداردسازی قطعات و توسعه زیرساخت‌های آزمایشگاهی نیز بخشی از این برنامه خواهد بود.
با این حال، نتیجه نهایی را باید در مرحله اجرا ارزیابی کرد. آنچه برای مصرف‌کننده اهمیت دارد، صرفاً افزایش عدد استانداردها نیست؛ بلکه این است که الزامات جدید واقعاً در خودروها اجرا شوند، به‌درستی آزمون شوند و در نهایت به افزایش کیفیت و ایمنی محصول منجر شوند.
دیدگاه بگذارید
اولین نفر باشید که دیدگاه خود را می نویسد