تفاوت HEV، PHEV، EREV و BEV چیست؟ راهنمای کامل خودروهای برقی

خودروهای HEV، PHEV، EREV و BEV چه تفاوتی با هم دارند؟

با گسترش خودروهای برقی و هیبریدی در بازار ایران، نام‌هایی مانند HEV، PHEV، EREV و BEV بیش از گذشته به گوش می‌رسند. بسیاری از خریداران هنگام بررسی مشخصات یک خودرو با این مخفف‌ها روبه‌رو می‌شوند، اما تفاوت واقعی آن‌ها چیست؟ آیا همه این خودروها برقی هستند؟ آیا همگی به شارژر نیاز دارند؟ و کدام فناوری برای شرایط رانندگی در ایران مناسب‌تر است؟

واقعیت این است که این چهار فناوری اگرچه همگی از موتور برقی استفاده می‌کنند، اما در نحوه تأمین انرژی، نقش موتور بنزینی، میزان وابستگی به شارژر و حتی تجربه رانندگی تفاوت‌های مهمی دارند.

در این مقاله، هر چهار فناوری را به زبان ساده بررسی می‌کنیم تا هنگام انتخاب خودرو، دقیق‌تر بدانید با چه نوع سیستم محرکه‌ای روبه‌رو هستید.

چرا خودروهای برقی چند نوع مختلف دارند؟

اگر بخواهیم موضوع را ساده توضیح دهیم، همه این فناوری‌ها برای رسیدن به یک هدف مشترک توسعه یافته‌اند؛ کاهش مصرف سوخت و کاهش آلایندگی.

اما خودروسازان برای رسیدن به این هدف، راهکارهای متفاوتی انتخاب کرده‌اند. برخی هنوز از موتور بنزینی کمک می‌گیرند، برخی موتور بنزینی را فقط به‌عنوان پشتیبان نگه داشته‌اند و برخی دیگر آن را کاملاً حذف کرده‌اند.

در نتیجه، امروزه خودروهای برقی و هیبریدی به چهار گروه اصلی تقسیم می‌شوند:

• HEV (Hybrid Electric Vehicle)
• PHEV (Plug-in Hybrid Electric Vehicle)
• EREV (Extended-Range Electric Vehicle)
• BEV (Battery Electric Vehicle)

هرکدام از این فناوری‌ها مزایا، محدودیت‌ها و کاربردهای متفاوتی دارند.

خودروهای HEV چیست و چگونه کار می‌کنند؟

HEV یا Hybrid Electric Vehicle همان خودروی هیبریدی کلاسیک است.

در این خودروها دو منبع نیرو وجود دارد:

• موتور بنزینی
• موتور برقی

اما نکته مهم این است که راننده هرگز نیازی به اتصال خودرو به شارژر ندارد.

باتری خودرو هنگام رانندگی شارژ می‌شود؛ یعنی انرژی مورد نیاز آن از دو طریق تأمین می‌شود:

• بازیابی انرژی هنگام ترمزگیری (Regenerative Braking)
• موتور بنزینی

سیستم هوشمند خودرو با توجه به سرعت، میزان شتاب و شرایط رانندگی تصمیم می‌گیرد که از موتور برقی، موتور بنزینی یا هر دو به‌صورت هم‌زمان استفاده کند.

مزایای خودروهای HEV

• بدون نیاز به شارژر
• مصرف سوخت کمتر از خودروهای بنزینی
• مناسب برای رانندگی شهری
• بدون نگرانی از کمبود ایستگاه شارژ

محدودیت‌ها

• امکان رانندگی طولانی فقط با برق وجود ندارد.
• باتری ظرفیت نسبتاً کمی دارد.

نمونه موجود در بازار ایران

یکی از شناخته‌شده‌ترین خودروهای HEV در ایران، هاوال H6 HEV است.

خودروهای PHEV چه تفاوتی با هیبریدهای معمولی دارند؟

PHEV یا Plug-in Hybrid Electric Vehicle را می‌توان نسخه پیشرفته‌تر خودروهای هیبریدی دانست.

ساختار کلی این خودرو مشابه HEV است اما یک تفاوت اساسی دارد:

باتری بزرگ‌تر است و امکان شارژ آن از طریق برق شهری یا ایستگاه شارژ وجود دارد.

به همین دلیل این خودروها می‌توانند بخش قابل توجهی از مسیرهای روزانه را فقط با موتور برقی طی کنند.

برای مثال اگر مسیر رفت‌وآمد روزانه شما ۳۰ تا ۶۰ کیلومتر باشد، در بسیاری از مدل‌های PHEV ممکن است اصلاً موتور بنزینی روشن نشود.

اما زمانی که شارژ باتری کاهش پیدا کند یا به سفر بروید، موتور بنزینی وارد مدار می‌شود و خودرو مانند یک خودروی هیبریدی به حرکت ادامه می‌دهد.

مزایای PHEV

• امکان رانندگی تمام‌برقی در مسیرهای کوتاه
• مصرف سوخت بسیار پایین
• مناسب برای رانندگی روزانه
• مناسب سفرهای طولانی

محدودیت‌ها

• نیاز به شارژ منظم برای استفاده حداکثری از قابلیت برقی
• وزن بیشتر به دلیل باتری بزرگ‌تر

نمونه‌های موجود در ایران

• فونیکس تیگو ۷ پرو e+
• فونیکس تیگو ۸ پرو e+

فناوری EREV چگونه کار می‌کند؟

EREV یا Extended-Range Electric Vehicle یکی از جدیدترین معماری‌های قوای محرکه است که طی سال‌های اخیر به‌ویژه در میان خودروسازان چینی محبوب شده است.

بزرگ‌ترین تفاوت EREV با سایر فناوری‌ها این است که تقریباً همیشه موتور برقی وظیفه حرکت خودرو را بر عهده دارد.

در این خودروها موتور بنزینی معمولاً مستقیماً چرخ‌ها را به حرکت درنمی‌آورد، بلکه مانند یک ژنراتور عمل می‌کند و برق تولید می‌کند تا باتری تخلیه نشود.

اگر بخواهیم آن را با یک مثال ساده توضیح دهیم:

فرض کنید خودروی شما همیشه یک خودروی برقی است، اما داخل آن یک نیروگاه کوچک بنزینی قرار دارد که هر زمان باتری به شارژ بیشتری نیاز داشته باشد، برق تولید می‌کند.

به همین دلیل تجربه رانندگی EREV بسیار شبیه خودروهای تمام‌برقی است.

البته باید توجه داشت که معماری EREV در همه خودروها کاملاً یکسان نیست و ممکن است در برخی مدل‌ها تفاوت‌هایی وجود داشته باشد.

مزایای EREV

• حس رانندگی مشابه خودروهای برقی
• برد حرکتی بسیار زیاد
• کاهش نگرانی از اتمام شارژ
• مناسب سفرهای طولانی

محدودیت‌ها

• ساختار فنی پیچیده‌تر
• قیمت بالاتر نسبت به HEV

نمونه موجود در ایران

وویا Free EREV یکی از شناخته‌شده‌ترین خودروهای مجهز به این فناوری در بازار ایران است.

خودروهای BEV؛ خودروهای تمام‌برقی واقعی

BEV یا Battery Electric Vehicle همان چیزی است که اغلب مردم از یک خودروی برقی تصور می‌کنند.

در این خودروها:

• هیچ موتور بنزینی وجود ندارد.
• هیچ باک سوختی وجود ندارد.
• تمام انرژی مورد نیاز خودرو از باتری تأمین می‌شود.

بنابراین برای استفاده از خودرو باید باتری از طریق برق شهری، شارژر خانگی یا ایستگاه شارژ سریع شارژ شود.

در مقابل، هنگام رانندگی هیچ آلایندگی مستقیمی از اگزوز تولید نمی‌شود، زیرا اساساً اگزوزی وجود ندارد.

مزایای BEV

• مصرف سوخت فسیلی صفر
• شتاب بسیار نرم و سریع
• هزینه نگهداری کمتر
• صدای بسیار کم

محدودیت‌ها

• وابستگی کامل به زیرساخت شارژ
• زمان شارژ بیشتر نسبت به سوخت‌گیری بنزین

نمونه موجود در ایران

فولکس‌واگن ID.UNYX یکی از خودروهای تمام‌برقی واردشده به بازار ایران است.

تفاوت HEV، PHEV، EREV و BEV در یک نگاه

تفاوت اصلی PHEV و EREV چیست؟

این دو فناوری بیشترین شباهت را به یکدیگر دارند و معمولاً باعث سردرگمی خریداران می‌شوند.

در خودروهای PHEV، موتور بنزینی می‌تواند در حرکت خودرو نقش مستقیم داشته باشد و در کنار موتور برقی، چرخ‌ها را به حرکت درآورد.

اما در معماری رایج EREV، موتور بنزینی بیشتر نقش تولیدکننده برق را ایفا می‌کند و نیروی اصلی حرکت تقریباً همیشه توسط موتور برقی تأمین می‌شود.

به همین دلیل تجربه رانندگی یک خودروی EREV به خودروهای تمام‌برقی نزدیک‌تر است.

کدام فناوری برای شرایط ایران مناسب‌تر است؟

پاسخ این سؤال به سبک رانندگی و دسترسی شما به زیرساخت شارژ بستگی دارد.

اگر شارژر در اختیار ندارید و فقط می‌خواهید مصرف سوخت کاهش پیدا کند، HEV منطقی‌ترین انتخاب است.

اگر امکان شارژ خودرو در خانه یا محل کار را دارید و بیشتر رفت‌وآمدهای شما شهری است، PHEV می‌تواند هزینه سوخت را به شکل محسوسی کاهش دهد.

اگر به دنبال حس رانندگی یک خودروی برقی هستید اما همچنان نگران برد حرکتی هستید، EREV گزینه جذابی خواهد بود.

در نهایت، اگر به ایستگاه‌های شارژ دسترسی مناسبی دارید و می‌خواهید کاملاً از سوخت فسیلی فاصله بگیرید، BEV بهترین انتخاب محسوب می‌شود.

جمع‌بندی

چهار فناوری HEV، PHEV، EREV و BEV همگی با هدف کاهش مصرف سوخت و حرکت به سمت حمل‌ونقل پاک توسعه یافته‌اند، اما روش رسیدن آن‌ها به این هدف کاملاً متفاوت است. خودروهای HEV بدون نیاز به شارژ خارجی مصرف سوخت را کاهش می‌دهند، PHEV امکان رانندگی تمام‌برقی در مسیرهای روزمره را فراهم می‌کند، EREV تجربه‌ای نزدیک به خودروهای برقی با نگرانی کمتر از بابت برد حرکتی ارائه می‌دهد و BEV نیز کاملاً وابسته به انرژی الکتریکی است و هیچ موتور احتراقی ندارد. شناخت این تفاوت‌ها به خریداران کمک می‌کند تا متناسب با شرایط رانندگی، بودجه و دسترسی به زیرساخت شارژ، انتخاب آگاهانه‌تری داشته باشند.