بررسی کیا سورنتو ۲۰۰۸ و ۲۰۰۹؛ شاسی‌بلند شش‌سیلندر با توانایی خارج از جاده

کیا سورنتو ۲۰۰۸ و ۲۰۰۹ از آن شاسی‌بلندهایی است که تفاوتش با کراس‌اوورهای امروزی به ظاهر بلند و موتور حجیم خلاصه نمی‌شود. شاسی مستقل، موتور شش‌سیلندر و سیستم چهارچرخ محرک مجهز به دنده کمک، برای این خودرو توانایی‌هایی فراهم کرده‌اند که هنوز هم برای برخی خریداران جذاب است.

در مقابل، سورنتو نسل اول مصرف سوخت بالایی دارد و سواری آن روی مسیرهای ناهموار به نرمی سانتافه هم‌دوره نیست. از طرفی با خودرویی نزدیک به دو دهه عمر طرف هستیم که وضعیت فنی گیربکس، سیستم انتقال نیرو و جلوبندی آن بیش از تعداد آپشن‌ها اهمیت دارد.

معرفی کیا سورنتو ۲۰۰۸ و ۲۰۰۹

کیا سورنتو نخستین بار در سال ۲۰۰۲ معرفی شد تا در سبد محصولات کیا، جایگاهی بالاتر از اسپورتیج داشته باشد. نسل اول با کد اتاق BL تا سال ۲۰۰۹ تولید شد و در سال ۲۰۰۶ یک فیس‌لیفت را پشت سر گذاشت. سورنتوهای مدل ۲۰۰۸ و ۲۰۰۹ موجود در ایران از همین نسخه فیس‌لیفت هستند که ورودشان به بازار کشور از سال ۲۰۰۸ و از طریق اطلس‌خودرو و مسیرهای وارداتی دیگر آغاز شد.

نکته مهم درباره سورنتوی این سال‌ها، تفاوت ساختاری آن با نسل‌های بعدی است. نسل اول از شاسی مستقل یا نردبانی استفاده می‌کند؛ یعنی بدنه روی یک مجموعه شاسی جداگانه قرار گرفته است. این ساختار در کنار سیستم چهارچرخ محرک و دنده کمک، سورنتو را برای عبور از مسیرهای خاکی و شیب‌دار آماده‌تر می‌کند، اما معمولاً وزن بیشتری دارد و ضربه‌های ناهمواری جاده را متفاوت از شاسی‌بلندهای یکپارچه به کابین منتقل می‌کند.

نسل دوم سورنتو با کد XM در سال ۲۰۰۹ معرفی شد و به سمت ساختار یکپارچه و استفاده خانوادگی در جاده حرکت کرد. بنابراین نباید سورنتو ۲۰۰۹ نسل اول را با نسل دوم اشتباه گرفت. تا سال ۲۰۲۶، خانواده سورنتو در مجموع چهار نسل اصلی داشته است؛ نسل سوم UM و نسل چهارم MQ4 پس از آن عرضه شدند.

نسخه مورد بررسی، سورنتو BL فیس‌لیفت با پیشرانه بنزینی ۳.۳ لیتری، گیربکس پنج‌سرعته خودکار و سیستم چهارچرخ محرک سه‌حالته است. مشخصات سورنتوهای ۳.۸ لیتری یا نمونه‌های بازار آمریکا را نباید بدون بررسی به خودروهای واردشده به ایران نسبت داد.

طراحی ظاهری

سورنتو نسل اول در طراحی بدنه بیش از آنکه دنبال ظاهر اسپرت باشد، روی تناسبات یک شاسی‌بلند سنتی تکیه کرده است. کاپوت نسبتاً بلند، جلوپنجره افقی، چراغ‌های بزرگ و سپر برجسته، نمای جلویی را شکل می‌دهند. در فیس‌لیفت ۲۰۰۶، چراغ‌ها و سپرها بازطراحی شدند و استفاده از چراغ‌های پروژکتوری، چهره مدل‌های ۲۰۰۸ و ۲۰۰۹ را نسبت به نسخه‌های اولیه مرتب‌تر کرده است.

از نمای کنار، شیشه‌های بزرگ، ستون‌های نسبتاً عمودی و ارتفاع بدنه جلب توجه می‌کنند. این ترکیب به راننده کمک می‌کند دید بهتری به اطراف داشته باشد. در بسیاری از سورنتوهای موجود در ایران، قسمت پایینی سپرها، درها و گلگیرها با پوشش خاکستری از بدنه جدا شده است؛ البته نمونه‌های یک‌رنگ هم در بازار دیده می‌شوند. پوشش پلاستیکی دور گلگیرها علاوه بر تغییر ظاهر، در برخوردهای سبک با گل‌ولای و سنگ‌ریزه‌های مسیر خاکی کاربرد دارد.

در نمای عقب، درِ صندوق بزرگ، چراغ‌های عمودی و سپر حجیم دیده می‌شوند. سورنتو در مجموع طراحی ساده‌ای دارد که امروز دیگر مدرن به نظر نمی‌رسد، اما فرم جعبه‌ای بدنه و ارتفاع زیاد آن هنوز با کاربرد واقعی خودرو تناسب دارد. در زمان خرید نمونه کارکرده بهتر است به یکسان بودن رنگ قطعات، سلامت رکاب‌ها و آثار برخورد در بخش زیرین سپرها هم توجه شود؛ این خودرو ممکن است در مسیرهای خارج از جاده استفاده شده باشد.

کابین و امکانات رفاهی

فضای داخلی سورنتو ۲۰۰۸ و ۲۰۰۹ از نظر چیدمان، با خودروهای امروزی فاصله زیادی دارد. کنسول میانی عمودی است، دکمه‌های سیستم صوتی و تهویه به‌صورت جداگانه قرار گرفته‌اند و برای تنظیم امکانات اصلی لازم نیست میان منوهای نمایشگر جست‌وجو کنید. این طراحی شاید برای طرفداران داشبوردهای دیجیتال جذاب نباشد، اما در استفاده روزمره ساده و قابل فهم است.

بخش زیادی از داشبورد و رودری‌ها از پلاستیک سخت ساخته شده و در بعضی تیپ‌ها، تزئینات طرح چوب کنار روکش چرمی صندلی‌ها قرار گرفته است. کیفیت مونتاژ و وضعیت ظاهری این قطعات در خودروهای سالم می‌تواند رضایت‌بخش باشد، ولی در نمونه‌های کارکردبالا باید به ترک‌خوردگی قطعات، صدای اضافی رودری‌ها و ساییدگی روکش صندلی راننده توجه کرد. این موارد بیش از آنکه ضعف قطعی تمام سورنتوها باشند، به سن، کارکرد و شیوه نگهداری وابسته‌اند.

سورنتوهای وارداتی ایران از نظر امکانات یکسان نیستند. بسته به تیپ و سفارش خودرو، می‌توان تجهیزاتی مانند تهویه اتوماتیک، صندلی برقی راننده با تنظیم هشت‌جهته، روکش چرمی، آینه‌های جانبی برقی و گرمکن‌دار، کروز کنترل، سنسور عقب، سنسور نور و گرمکن صندلی‌های جلو را پیدا کرد. برخی نمونه‌ها سیستم صوتی تقویت‌شده، چنجر چنددیسکی و نمایشگر دارند؛ اما وجود نمایشگر بزرگ یا دوربین عقب به‌تنهایی نشانه فابریک بودن آن‌ها نیست و ممکن است پس از واردات نصب شده باشند.

برای همین، خرید سورنتو صرفاً با عنوان «فول‌آپشن» تصمیم دقیقی نیست. بهتر است امکانات ادعاشده روی خود خودرو کار کنند؛ به‌خصوص تنظیمات صندلی برقی، گرمکن، تهویه و دوربین عقب. تجهیزات ایمنی نظیر کنترل پایداری نیز بین نمونه‌های وارداتی تفاوت دارند و باید جداگانه بررسی شوند.

ابعاد، فضای کابین و صندوق

سورنتو BL حدود ۴.۵۹ متر طول و ۲.۷۱ متر فاصله محوری دارد؛ ابعادی که با وجود کوچک‌تر بودن نسبت به بعضی شاسی‌بلندهای هفت‌نفره، برای یک خانواده پنج‌نفره فضای مناسبی فراهم می‌کند. فاصله صندلی‌های جلو و عقب به شکلی است که سرنشینان بزرگسال در ردیف دوم معمولاً با کمبود شدید فضای زانو روبه‌رو نمی‌شوند. ارتفاع سقف و شیشه‌های بزرگ هم باعث می‌شوند افراد قدبلند احساس گرفتگی کمتری داشته باشند.

در بیشتر نسخه‌های استاندارد این نسل، کابین پنج‌نفره است و نباید وجود ردیف سوم را پیش‌فرض گرفت. شکل نسبتاً تخت صندلی عقب برای دو سرنشین کناری راحت‌تر از سه نفر بزرگسال در سفر طولانی است. ارتفاع زیاد کف خودرو نیز سوار و پیاده شدن را برای کودکان خردسال یا افراد سالمند نسبت به یک سدان کمی دشوارتر می‌کند.

فضای بار یکی از مزیت‌های سورنتو به شمار می‌رود. در مشخصات نسخه پنج‌نفره بازار آمریکا، حجم پشت ردیف دوم حدود ۸۹۸ لیتر اعلام شده و با خواباندن پشتی صندلی‌های عقب به حدود ۱۸۸۰ لیتر می‌رسد. این ارقام به شیوه اندازه‌گیری همان بازار مربوط‌اند و ممکن است با اعداد درج‌شده برای تیپ‌های دیگر متفاوت باشند. در عمل، دهانه بزرگ صندوق و قابلیت تا شدن صندلی عقب برای حمل چمدان و وسایل سفر کمک‌کننده است.

مشخصات فنی و عملکرد

کیا سورنتو ۲۰۰۸ و ۲۰۰۹ وارداتی با موتور بنزینی شش‌سیلندر Vشکل ۳.۳ لیتری و ۲۴ سوپاپ عرضه شد. حجم دقیق این پیشرانه ۳۳۴۲ سی‌سی است و در منابع مشخصات بازار ایران، قدرت آن ۲۴۱ اسب‌بخار در ۶۰۰۰ دور در دقیقه و گشتاورش ۳۰۷ نیوتن‌متر در ۴۵۰۰ دور در دقیقه ذکر شده است. این اعداد برای یک شاسی‌بلند دو تنی، توان مناسبی هنگام شتاب‌گیری و حرکت در سربالایی فراهم می‌کنند.

انتقال نیرو از طریق گیربکس پنج‌سرعته اتوماتیک با امکان تعویض دستی دنده‌ها انجام می‌شود. ویژگی مهم نسخه مورد بررسی، سیستم چهارچرخ محرک انتخابی است که راننده می‌تواند بسته به شرایط از حالت ۲H برای رانندگی با محور عقب، ۴H برای حرکت چهارچرخ محرک و ۴L برای استفاده از دنده کمک در سرعت‌های پایین بهره ببرد. این سه حالت با سامانه چهارچرخ محرک خودکار برخی تیپ‌های خارجی سورنتو یکسان نیستند. هنگام رانندگی روی آسفالت خشک باید دستورالعمل سازنده درباره استفاده از حالت چهارچرخ محرک رعایت شود.

شتاب صفر تا صد کیلومتر بر ساعت این نسخه در منابع داخلی ۹.۲ ثانیه اعلام شده است؛ عددی که باید آن را مشخصه اعلامی دانست، نه نتیجه قطعی هر نمونه کارکرده. وزن حدود ۲۰۳۰ کیلوگرمی، وضعیت سلامت موتور و گیربکس و بار خودرو می‌توانند بر شتاب واقعی اثر بگذارند. با وجود این وزن، موتور شش‌سیلندر برای سبقت و افزایش سرعت در جاده توان بیشتری نسبت به بسیاری از کراس‌اوورهای کم‌حجم هم‌دوره در اختیار راننده می‌گذارد.

مصرف سوخت ترکیبی درج‌شده در مشخصات بازار ایران ۱۱.۵ لیتر در هر صد کیلومتر است. این عدد، مصرف اندازه‌گیری‌شده در رانندگی روزانه نیست و در ترافیک شهری یا مسیرهای پرشیب می‌تواند افزایش پیدا کند. در آزمون‌های بازارهای دیگر نیز ارقام متفاوتی گزارش شده که بخشی از آن به تفاوت نسخه، سامانه انتقال نیرو و چرخه اندازه‌گیری بازمی‌گردد. اگر استفاده اصلی شما رفت‌وآمد روزانه در شهر شلوغ است، هزینه سوخت سورنتو را باید جدی بگیرید.

تجربه رانندگی

پشت فرمان سورنتو نسل اول، اولین تفاوت با یک کراس‌اوور شهری در ارتفاع نشستن و دید رو به جلو مشخص می‌شود. کاپوت بلند و شیشه‌های جانبی بزرگ به تخمین ابعاد خودرو کمک می‌کنند، هرچند دید مستقیم به پشت در هنگام پارک به اندازه یک خودروی کوچک نیست. وجود سنسور یا دوربین عقب در چنین بدنه‌ای مفید است، به‌شرط آنکه تجهیزات نصب‌شده درست کار کنند.

موتور ۳.۳ لیتری در شروع حرکت و شتاب‌گیری میانی کشش مناسبی دارد. گیربکس پنج‌سرعته در حرکت عادی وظیفه خود را انجام می‌دهد، اما نباید سرعت و نرمی تعویض دنده آن را با گیربکس‌های جدیدتر مقایسه کرد. در نمونه کارکرده، مکث غیرعادی، ضربه هنگام قرار دادن دسته‌دنده روی D و R یا لرزش زیر بار را نباید به حساب ویژگی طبیعی خودرو گذاشت؛ این نشانه‌ها به بررسی تخصصی نیاز دارند.

از نظر سواری، تفاوت سورنتو با هیوندای سانتافه هم‌سال کاملاً مهم است. ساختار شاسی مستقل و مجموعه تعلیق عقب باعث می‌شوند روی دست‌اندازهای تند و مسیرهای خاکی، ضربه بیشتری به ردیف عقب برسد. در جاده صاف، خودرو سواری قابل استفاده‌ای دارد، ولی در عبور پی‌درپی از ناهمواری‌ها تکان‌های بدنه محسوس است. بعضی بررسی‌ها همچنین از عملکرد متوسط ترمزها در فشارهای پیاپی سخن گفته‌اند؛ موضوعی که با توجه به وزن و قدرت موتور اهمیت پیدا می‌کند.

در پیچ‌ها، سورنتو بیشتر شبیه یک شاسی‌بلند سنتی رفتار می‌کند تا یک کراس‌اوور اسپرت. وزن زیاد و ارتفاع بدنه در تغییر مسیرهای سریع خود را نشان می‌دهند. کنترل پایداری در نمونه‌های مجهز می‌تواند هنگام کاهش چسبندگی به حفظ مسیر کمک کند، اما جای محدودیت‌های فیزیکی خودرو یا لاستیک سالم را نمی‌گیرد. در برخی نمونه‌های کم‌آپشن وارداتی، همین سامانه وجود ندارد.

توانایی خارج از جاده از نقاط تفاوت واقعی سورنتو است. شاسی مستقل، ارتفاع مناسب و دنده کمک ۴L هنگام عبور آهسته از شیب‌های تند یا مسیرهای لغزنده مزیت ایجاد می‌کنند. البته سورنتو را نباید فقط به دلیل وجود ۴WD هم‌تراز شاسی‌بلندهای تخصصی آفرود دانست؛ تایرها، زوایای عبور، وضعیت سیستم انتقال نیرو و تجربه راننده محدودیت‌های جدی به شمار می‌روند. هنگام خرید، کارکرد صحیح تغییر حالت‌های ۲H، ۴H و ۴L و نبود نشتی یا صدای غیرعادی از دیفرانسیل‌ها و ترنسفرکیس را بررسی کنید.

ایمنی

کیا سورنتو نسل اول به ترمز دیسکی در هر چهار چرخ و سامانه ترمز ضدقفل ABS مجهز است. با توجه به تفاوت تیپ‌های وارداتی، تعداد کیسه‌های هوا و وجود سامانه‌هایی مثل کنترل پایداری ESC و کنترل کشش TCS را نمی‌توان برای تمام سورنتوهای ایران یکسان دانست. برخی نسخه‌ها تنها کیسه هوای جلو دارند و بعضی نسخه‌ها با کیسه‌های هوای جانبی و پرده‌ای عرضه شده‌اند. شمار دقیق تجهیزات باید از روی همان خودرو و مدارک تیپ مشخص شود.

در آزمون یورو انکپ سال ۲۰۰۳، سورنتوی نسل اول چهار ستاره محافظت بزرگسالان و یک ستاره محافظت از عابر پیاده کسب کرد. اما خودروی آزمون‌شده سورنتو ۲.۵ لیتری دیزلی پیش از فیس‌لیفت بود؛ بنابراین این امتیاز را نباید بدون توضیح به نسخه ۳.۳ لیتری مدل ۲۰۰۸ و ۲۰۰۹ ایران نسبت داد. چهار ستاره نیز به معنی نبود ضعف در تمام بخش‌های آزمون نیست.

نتایج مؤسسه آمریکایی IIHS تصویر دقیق‌تری از تفاوت آزمون‌ها ارائه می‌کند. این مؤسسه برای سورنتو مدل‌های ۲۰۰۷ تا ۲۰۰۹ در آزمون تصادف جلو با هم‌پوشانی متوسط، نمره «خوب» ثبت کرده، ولی ارزیابی برخورد جانبی برای نسل اول «ضعیف» بوده است. خودروی آزمون‌شده و تجهیزات آن مربوط به بازار آمریکا هستند، با این حال این اختلاف نشان می‌دهد ادعای «ایمنی بی‌نقص» درباره سورنتو صحیح نیست.

برای استفاده خانوادگی، وضعیت کیسه‌های هوا، چراغ هشدار ABS و ESC، سلامت کمربندها، آثار تصادف و کیفیت تعمیرات بدنه اهمیت زیادی دارد. به‌ویژه در شاسی‌بلند کارکرده‌ای که ساختار مستقل دارد، سلامت شاسی و نقاط اتصال آن باید جدا از ظاهر بدنه بررسی شود.

رقبا

هیوندای سانتافه ۲۰۰۹ با موتور ۲.۷ لیتری شش‌سیلندر، اصلی‌ترین انتخاب مقابل سورنتو در میان شاسی‌بلندهای کره‌ای هم‌دوره است. سانتافه از شاسی یکپارچه استفاده می‌کند و در مسیرهای آسفالته و استفاده خانوادگی، سواری راحت‌تری را هدف گرفته است. در مقابل، سورنتو با موتور ۳.۳ لیتری قدرت بیشتری دارد و در نسخه مجهز به ۴L برای مسیرهای خارج از جاده دست بازتری به راننده می‌دهد. سانتافه ۲.۷ لیتری آن دوره از گیربکس چهارسرعته اتوماتیک استفاده می‌کند، در حالی که سورنتو گیربکس پنج‌سرعته دارد.

اگر برنامه شما سفرهای جاده‌ای طولانی و استفاده شهری است، سانتافه از نظر راحتی سواری و کاربرد خانوادگی رقیب جدی‌تری به حساب می‌آید؛ اما اگر علاوه بر فضای کابین، دنده کمک و کشش موتور در سربالایی را می‌خواهید، سورنتو مزیت مشخصی دارد. ادعای ارزان‌تر بودن قطعات یا فروش سریع‌تر هر کدام، بدون بررسی بازار همان زمان قابل اتکا نیست.

سانگ‌یانگ اکتیون ۲۰۱۴ هم گزینه متفاوتی است. اکتیون با موتور ۲.۳ لیتری چهارسیلندر حدود ۱۵۰ اسب‌بخار قدرت دارد و از نظر شتاب‌گیری به موتور سورنتو نمی‌رسد؛ اما مانند سورنتو شاسی مستقل و سیستم چهارچرخ محرک انتخابی دارد. ابعاد کوچک‌تر اکتیون برای بعضی مسیرهای تنگ خارج از جاده کمک‌کننده است، در حالی که سورنتو فضای کابین و قدرت موتور بیشتری در اختیار می‌گذارد. بنابراین اکتیون را باید یک گزینه آفرودی کوچک‌تر دید، نه جایگزین مستقیم از نظر توان موتور.

پیش از انتخاب نهایی میان این سه خودرو، نوع استفاده را مشخص کنید: سانتافه برای جاده و آسفالت، سورنتو برای ترکیبی از جاده و مسیرهای خاکی همراه با موتور پرقدرت و اکتیون برای کسی که شاسی مستقل می‌خواهد اما به موتور شش‌سیلندر نیاز ندارد، تفاوت‌های روشن‌تری دارند.

ارزش خرید

ارزش خرید سورنتو ۲۰۰۸ و ۲۰۰۹ را نمی‌توان فقط از روی تعداد آپشن‌ها یا حجم موتور تعیین کرد. این خودرو به خریدار، موتور شش‌سیلندر تنفس طبیعی، فضای مناسب پنج‌نفره و ساختاری می‌دهد که در کراس‌اوورهای شهری جدید کمتر دیده می‌شود. در عوض مصرف بنزین، فرسودگی قطعات لاستیکی، وضعیت کمک‌فنرهای عقب و هزینه احتمالی تعمیر سیستم انتقال نیرو می‌توانند بخش مهمی از بودجه نگهداری را به خود اختصاص دهند.

سورنتوی کارکرده در بازارهای خارجی در بازه قیمتی ۳ تا ۶ هزار قرار میگیرد میتوانید اما قیمت ان در ایران به طرز عجیبی غیر منطقی است و در این بازه قیمتی میتوانید به سراغ خودروهایی نظیر سراتو آپشنال ، هایما S7 توربو ، جک S5 ، پژو ۲۰۰۸ و مزدا ۳ نیو بروید  که در بازارهای جهانی قیمتی حداقل ۱۲-۱۳ هزار دلاری دارند و از نظر ارزش قیمتی با کیا سورنتو ۲۰۰۸-۲۰۰۹ قابل قیاس نیستند بعلاوه اینکه خیالتان نیز از بابت خدمات پس از فروش و استهلاک قطعات نیز راحت است.

نکته مهم‌تر هنگام خرید سورنتو، شناسایی نمونه‌ای است که در گذشته از سیستم چهارچرخ محرک آن درست استفاده شده باشد. روغن‌ریزی گیربکس و دیفرانسیل‌ها، ایراد ترنسفرکیس، صدای کمک‌فنر عقب، افت بازده ترمز یا روشن شدن چراغ هشدار پایداری، می‌توانند هزینه‌ساز باشند. در منابع مربوط به این نسل، مشکلات ترنسفرکیس و عملکرد کمک‌های عقب از مواردی هستند که ارزش بررسی دقیق دارند؛ البته این موارد به معنای خراب شدن قطعی همه خودروها نیست.

جمع‌بندی

کیا سورنتو نسل اول مدل‌های ۲۰۰۸ و ۲۰۰۹ برای خریدارانی ارزش بررسی دارد که به موتور شش‌سیلندر، کابین جادار و امکان استفاده از چهارچرخ محرک با دنده کمک اهمیت می‌دهند. این خودرو در سفر و مسیرهای خاکی سبک تا متوسط، مزیت‌هایی دارد که در بسیاری از کراس‌اوورهای شهری دیده نمی‌شود.

با این حال، سواری نه‌چندان نرم روی ناهمواری‌ها، مصرف بالای سوخت و ریسک هزینه‌های تعمیر در یک خودروی قدیمی را نباید نادیده گرفت. اگر بیشترین مسیرتان آسفالت شهری است و هزینه نگهداری برایتان اولویت دارد، سورنتو الزاماً بهترین انتخاب نیست. اما برای کسی که توانایی فنی شاسی‌بلند سنتی را واقعاً به کار می‌گیرد، نمونه سالم آن هنوز ویژگی‌های قابل توجهی دارد.

نقاط قوت و ضعف

نقاط قوت

• پیشرانه شش‌سیلندر ۳.۳ لیتری با قدرت مناسب برای شتاب‌گیری و سربالایی
• شاسی مستقل و سیستم چهارچرخ محرک سه‌حالته با دنده کمک ۴L
• کابین جادار پنج‌نفره و صندوق بزرگ با قابلیت خواباندن صندلی‌های عقب
• ارتفاع نشستن و دید مناسب رو به جلو
• وجود امکانات رفاهی متنوع در نمونه‌های مجهز

نقاط ضعف

• مصرف سوخت بالا، به‌خصوص برای استفاده روزانه در ترافیک
• انتقال ضربه به کابین در جاده‌های ناهموار، به‌ویژه ردیف عقب
• تفاوت محسوس تجهیزات ایمنی میان نمونه‌های وارداتی
• نمره ضعیف آزمون برخورد جانبی IIHS در نسل اول
• احتمال هزینه‌های تعمیر ترنسفرکیس، کمک‌فنرها و اجزای انتقال نیرو در نمونه‌های فرسوده